Blijkbaar zitten die oorlogsherinneringen van meer dan zestig jaar geleden nog steeds aan de oppervlakte en komt alles bijna moeiteloos naar boven inclusief alle dromen erover van vele jaren geleden 'compleet' met namen, gezichten, associaties, mogelijkheden en allerlei andere ingewikkelde bezettingstoestanden: in 't brein maakt 'n paar honderd of duizend jaar niets uit - alles wat ermee verband {b}lijkt te houden is opgeslagen, in- & aangedikt, gerubriceerd, ingekleurd, voorzien van bijbehorende weetjes & gekke feitjes!
Zoals Mat Gargon ook al reeds 300 jaar geleden probeerde te 'bewijzen': Maar neemt 't glas weg, straks ziet men de waare verwen, en hoe verkeerd men oordeelde, als men alles blauw, of rood, of groen oordeelde! Even zo ziet het oog der ziele alles naar, en door de vooroordeelen & misvattingen, en schikt alle gronden, en waarheden, en leerlessen, daar na. Hier om vereischten de JOODEN in hunne Leermeesters verscheidene bekwaamheden & voornaamlijk, dat hy UITMUNTENDE MOEST ZIJN IN DE LEERE DER WET, BEDREVEN IN VERSCHEIDENE WETENSCHAPPEN, EN BEKWAAM OM ANDEREN TE LEREN.
Niet zonder reden, want zoude hy een Wetleeraar zijn, hy moest de wet verstaan, de bijbelgeheimen ophelderen, de zwaarigheden oplossen, de duisternissen verklaren, de schijntegenstrijdigheden wegnemen & de gevolgen ook uithalen. Daar & boven moest hy in andere verscheidene wetenschappen bedreven zijn, om ieder den mond te stoppen, en de waarheid vast te maken, voor al in de wijsheid der overleveringen, woord- en tal-geheimen, Joodsche schranderheden, en spitsvindigheden, zal ik nu geleerdheid, of dwaasheid zeggen?
Inzonderheid moest hy BEKWAAM ZIJN OM ANDEREN TE LEREN, en zijne geleerdheid mede kunnen delen!
Want wat zoude het baten, dat hy in alles bedreven ware, zo 't alleen voor zich zelven, en ook niet voor anderen ware? Wat zoud het baten dat hy eenen groten schat van kennisse hadde zo hy uit DIEN GOEDEN SCHAT NIET WISTE VOORT TE BRENGEN, OUDE EN NIEUWE DINGEN?
Al die dingen vloeien nu eenmaal zo nu en dan ook weer samen ineen!