mydipsychopathie

DIT
behoeft
uitleg?

ACHTER
veel van
wat we waarnemen
vermoeden we geen intentie:
ruisende bomen en kolkende rivieren schrijven we [meestal]
weinig bedoeling toe.

EEN
computer evenmin,
maar het wordt anders als het ding een spel speelt dat 'geld' oplevert
dat naar een goed doel gaat!

DAN
krijgen onze hersenen de neiging
om zelfs ZO'N apparaat te bezielen,
als een intentioneel handelend
wezen ...

"HIJ"
zit immers
iets 'sociaals' te doen?
Mensen hebben een speciale neuronale antenne voor dit soort gedrag,
leert nieuwe studie!
En degenen bij wie die cerebrale voelspriet opvallend goed is ontwikkeld,
blijken zelf ook vaak loyale en invoelende
personen te zijn.

ONZE
sociale, altruistische
trekken vereisen een fijnmazige bedrading van boven.
Neurologen vermoeden dat we met een ingebouwd stelsel van biologische mechanismen de morele problemen van alledag tegemoet treden: de ethiek zit in het brein gekerfd
{according Michael Gazzaniga z'n
"The Ethical Brain"]!

En DAT
wordt dan ook treurig duidelijk
als we 'van boven' schade oplopen,
zoals de beroemde/beruchte Phineas Gage overkwam in 1848,
toen deze beminnelijke, sociale man
bij de aanleg van een spoorrail in Vermont {USA}
per ongeluk een lading dynamiet
tot ontploffing bracht.

DAARBIJ
schoot een ijzeren staaf
van 1,10 meter bij 3,75 centimeter zijn linkerwang in,
door het voorhoofd omhoog en via de schedel weer naar buiten:
elk mens is dan morsdood, deze Gage herstelde ...
Maar zijn sociale inborst leek
MET deze staaf mee
naar buiten te zijn gevlogen.
Moreel inzicht had hij nog wel,
maar Gage verviel keer op keer in liederlijk gedrag:
de ooit zo minzame man vloekte
en tierde.

GAGE
figureert al meer dan een eeuw
in de neuroboeken,
en dat tekent de schoorvoetende vooruitgang in neurologische inzichten:
HOE wordt iemand van en zorgzaam, meelevend mens een immorele bruut?
WAT kenmerkt een gebrekkig of juist sterk invoelend brein?
DAT zouden hersenscans moeten illustreren
en die zijn ondermeer gemaakt van mensen
die zich over de al enige tijd eerder
en vaker beschreven trolleyproblemen bogen,
in het kort nog even:
'mag je voor een op hol geslagen trein de wissel omgooien
waardoor je vijf spoorwerkers verderop redt,
maar er helaas EEN op het zijspoor
doodt?

EN
mag de arts
een gezond mens offeren
om met zijn organen vijf anderen te redden?
Getuige de scans staan bij die afwegingen de sirenes
vooral aan in emotionele
hersenkernen' ...

DAT
is een globale constatering,
maar het vertelt nog niet waarom types als Phineas Gage moreel ontsporen.
De neuroloog A.D. onderzocht andere patienten met averij in de frontale kwab,
de hersenen boven en achter onze neus:
bij allerlei opdrachten tonen ze zich hebberig
en gaan ze voor het directe gewin,
terwijl ze best beseffen dat een wat meer terughoudenden strategie
eigenlijk [veel] lonender
zou zijn!

BIJ HEN
stokt de converstatie
tussen emoties en inzicht.
Kinderen die al vroeg
[om wat voor reden dan ook]
dergelijk hersenletsel oplopen,
lijken zelfs nauwelijks inzicht te ontwikkelen:
sommigen van hen doorzien niet het veschil tussen het omgooien van de wissel van de trein
en het uitnemen van de organen van een gezond mens.
In beide gevallen komen ze uit op een overweldigende 'winst van vijf personen
versus het verlies van EEN'; "DOEN!",
roept een kille rationele toeschouwer in hun brein
die de invoelende stem totaal overschreeuwt
[en wat zou er gebeuren als die ene
MEER 'waard' zou zijn dan
die 'vijf anderen'?]!

ZO
was John Gacey
gewoonlijk een heel charmante meneer,
lief als clown op kinderfeestjes,
maar onder zijn huis begroef hij 32 mannen.
Er moest bij hem haast wel iets mis zijn
met de 'bedrading
van boven'.

DIE
zit normaal
zodanig in elkaar,
schreef M.G., dat we permanent
gevoelens en intenties aan anderen toeschrijven:
we zijn van huis uit
mind readers,
'gemoedslezers'
...