mydipc = tijdmachien


*

"Reizen
door De Tijd!"
{'ook ff {ALWEER?}
van een anderuh kant
bekijkuh'}

HET
onomstotelijk feit is
dat de islamitische wereld van de middeleeuwen
in religieus opzicht veel toleranter was,
en in wetenschappelijk en cultureel opzicht veel verfijnder,
dan de christelijke van
die tijd!

VRIJDENKERS
als Razi & Ibn al-Rawandi
waren geen door de staat of kerk bedreigde en vervolgde uitzonderingen,
maar exponenten van een veel bredere
constellatie.

OPENBAAR
DEBAT over, en openlijke kritiek op, religieuze 'openbaring'
werden door diverse islamitische heersers
niet slechts getolereerd,
maar zelfs actief
aangemoedigd ...

De voorstelling
van de middeleeuwse islam
als een duistere intolerante en onderdrukkende macht,
waarvoor de filosofen hun geschriften en hun ware [lees niet- of anti-islamitische] opvattingen
angstvallig verborgen moesten houden,
is volstrekt misleidend!

Je hoeft geen apologeet van de islam te zijn om dat te onderkennen?

In de islamitische geschiedenis
bestaan GEEN concilies of synodes om de waarheid te omschrijven en dwaling aan de kaak te stellen,
GEEN pzusen, prelaten of inquisiteurs om zich over het [ENIGE] juiste geloof uit te spreken,
het te toetsen of af te dwingen ...

Er BESTOND dus geen kerk die EEN goedgekeurde geloofsvorm kon opleggen!

DE
staat ondernam
WEL eens pogingen daartoe, maar die waren zeldzaam
en hadden meestal
GEEN succes?

OOK
ten aanzien van ketters
en van niet-islamitische minderheden,
was de voormoderne islam aanzienlijk toleranter dan het christendom ...
Volgens islam-apologeten is DIE tolerantie juist HET bewijs dat hun religie superieur is,
volgens 'anderen' toont ze een hautaine onverschilligheid die moslims
tegenover ongelovigen
zouden bezitten!

Volgens mij zijn beide visies onjuist;
maar ze impliceren WEL een belangrijker vraag:
WAT maakt de 'moderne' islamitische wereld
zoveel MINDER tolerant?

Een hoop mensen tegenwoordig
heeft er blijkbaar moeite mee om te aanvaarden dat de islamitische wereld wel degelijk een wetenschappelijke en filosofische traditie heeft die niet alleen op eigen benen kan staan,
maat de vergelijking met andere tradities
glansrijk doorstaat ...

TOCH is het ontzenuwen
van DIE mythe het EERSTE wat we moeten doen
als we de immensen politieke, maatschappelijk en culturele problemen van de hedendaagse islamitische wereld, en de weer heel andere problemen rondom moslimimmigranten in Nederland
willen doorgronden!

NIET om de islam
de hand boven het hoofd te houden,
en NIET om hedendaagse misdaden of misstanden te relativeren of goed te praten,
maar on er adequater en daarmee effectiever beleid
op te kunnen baseren ...

De HEDENDAAGSE problemen
zijn NIET het gevolg van het nog niet doorlopen hebben van de Verlichting,
maar juist uit een 'scheefgelopen' proces
van modernisering!

De EERSTE Verlichting
vond plaats in de tiende eeuw, met name in Bagdad, de hoofdstad van het Abbasiedenrijk.
Een denker als Farabi [de islamitische "Kant"],
verklaarde ondubbelzinnig
dat de religieuze openbaring SLECHTS een retorische en DUS inferieure formulering van een abstract filosofische waarheid is;
OOK vrijdenkers als Razi & Ibn al-Ranwandi [een islamitische "Voltaire"] behoren tot DEZE periode.
Als gezegd moedigden de heersers zulke openlijke en openbare kritiek op religie aan,
VOORAL om de opkomende kaste van religieuze specialisten zwak en verdeeld te houden;
aan hun eigen seculiere en absolute macjt mocht natuurlijk NIET
getornd worden?!

DAARDOOR
lijkt DEZE Verlichting nog het meest op de Pruisische onder de absolute vorst Frederik de Grote,
die OOK allerlei filosofen naar zijn hof noodde om religie te bekritiseren,
of zelfs de kerk aan te vallen.

Deze EERSTE
islamitische Verlichting
is niet vernietigd door toenemende religieuze intolerantie of door Ghazali's Tegenspraak der filosofen; ze is GELEIDELIJK aan verzwakt doordat LOKALE seculiere heersers vormen van geloof gingen ondersteunen die MEER berustten op NAVOLGING en GEHOORZAAMHEID dan op
zelfstandig denkwerk ...

De islamitische
wetenschappelijke cultuur
[die niet alleen maar filosofie maar ook MEDICIJNEN, astronomie en wiskunde omvatte]
is echter NOOIT helemaal
verdwenen!

De TWEEDE Verlichting
is voor ons de belangrijkste
omdat ze een radicaal nieuw politiek besef heeft: in de loop van de 19de eeuw drongen allerlei ideeen van de Franse Verlichting, onder [veel] meer Montesquieus theorie van de scheding der machten, Rousseaus noties van het sociaal contract en van volkssoevereiniteit, en Napoleons streven naar de codificatie van bestaande wetten, door tot het
Ottomaanse rijk.

En ze werden niet alleen maar
enthousiast ontvangen, maar ook verwerkelijkt,
in de diepgaande constitutionele, politieke, en culturele hervormingen van de zogeheten Tanzimat-periode ~ er ontstonden nieuwe vormen van onderwijs, gebaseerd op Franse positivistische ideeen;
nieuwe media, zoals de dag- en weekbladpers; nieuwe vormen van rechtspraak, door de codificatie van het recht naar Frans model, en door de stappen in de richting
van een Ottomaanse grondwet.

In de wat oppositionelere kringen
circuleerden OOK vertalingen van verlichte Europese werken tegen tyrannie, zoals Fenelons Telemacque & Alfieri's Delta tirannide!

Verlichtingsideeen
domineerden niet alleen maar oppositie-intellectuelen, maar OOK een zelfverzekerde machtselite die ze allerminst onder stoelen of banken staken ...
Al in 1847 sprak een Amerikaanse missionaris in Istanboel, Charles MacFarlane, er schande van dat de Ottomaanse jongeren openlijk liepen te paraderen met Turkse vertalingen van de meest gepeperde passages uit Voltaires extreem anti-religieuze Dictionnaire philosophique:
"Ik had in geen tijden ZO'N verzameling regelrecht materialisme gezien.
EEN jonge Turk zat zelfs te lezen in dat handboek van het atheisme, D'Holbachs Systeme de la nature! ... DAT boek was duidelijk INTENSIEF gebruikt; veel van de OPMERKELIJKSTE passages waren aangestreept, VOORAL de wiskundige bewijzen van de ABSURDITEIT van het geloof in god en van de onmogelijkheid van het geloof in de onsterflijkheid van de ziel. EEN van die Turken zei tegen me:
'DAT is een GROOT boek! DAT is een GROTE filosoof!
HIJ heeft ALTIJD
GELIJK!'"

DIT geeft je
een idee van het enthousiasme
waarmee Verlichtingsideeen werden verwelkomd?
In de Arabische wereld, die aanvankelijk nog een deel van het Ottomaanse rijk vormde,
vonden soortgelijke ontwikkelingen plaats.

Het hoofdstuk vande nahda of Arabische culturele Renaissance van de 19de eeuw is in Nederland ten onrechte vrijwel onbekend. Interessant genoeg was het in DEZE TIJD dat de Arabische wereld ook Averroes herontdekte en ophemelde, en wel als een seculier, rationalistisch en specifiek Arabisch denker.
DIT modernistische beeld werd gedeeld door seculiere christenen als Farah Antoun, islamitische modernisten als Mohammed Abduh, en recenter bij de buitengewoon onvloedrijke Marokkaanse filosoof Mohammed Abed al-Jabri!

Brood gebakken met muesli, rozijnen, sesamzaad & honing!
De telefoon gaat.
Tot straks of
later?

knipoog

23 feb 2006 - bewerkt op 08 mei 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende