myDioorzaakjes & ~gevolgjes

Onlangs schreef J.I. Heldring - columnist van NRC Handelsblad & zelfverzekerd ongelovige: "Het mengen van ethiek & geloof, dat is waar ik niets van moet hebben!" Heldrings tegenzin lijkt mij een schot in de lucht 'voor de boeg van de Gulden Draeck & Paleis Soestdijk' etc.!

Er valt niets te mengen. Ethiek & (de monotheïstische) religies zijn allemaal al gemengd, principieel! De moraal-code vormde de kern van de Sinaï-openbaring: de Sinaï-ervaring werd de kern v/h Judaïsme. Ook haar nakomelingen - christendom & islam - maakten die ethiek tot 'n integraal bestanddeel. Ter verdediging van zijn opvatting brengt Heldring de evolutiebiologie in stelling. Hij beroept zich op een uit-spraak van Dick Swaab: "Morele regels zijn niet uitgevonden door religies, maar door deze overgenomen, nadat ze in de evolutie ontwik-keld waren voor (& door) sociale dieren, inclusief de mens. Deze regels dienen om de samenwerking & onderlinge steun binnen 'n sociaal levende groep te bevorderen. Op een gegeven moment werd het sympathiseren met de andere een doel op zichzelf.

Tenslotte werd dit product van vele miljoenen jaren evolutie een hoeksteen van de menselijke moraal, die pas zeer recent, een paar duizend jaar geleden, in religies werd opgenomen?!" Heldring concludeert: "De menselijke moraal of ethiek, de leer van goed en kwaad, heeft dus een sociaal-biologische voorsprong. Daaraan hebben de religies zich i/d loop der tijden aangepast"!

Die redenering gaat behoorlijk mank. De afstand tussen de evolutionair-biologische gegevens & de bijbelse 'leer van goed en kwaad' is zo groot, dat zelfs een intellectuele spagaat haar niet meer kan overbruggen. Want wat levert dat biologische onderzoek op?

Aanwijzingen dat bepaalde stukjes sociaal gedrag zich evo-lutionair ontwikkeld hebben. Groepsvorming en samenwerking leverden voordelen op, vergrootten overlevingskansen want ieder voor zich kom je moeilijker aan voedsel en is het lastiger om je tegen indringers te verweren. Zo jagen allerlei dieren, waaronder carnivoren in hun groter of kleiner groepen & ze delen de prooi!

Bultrugwalvissen e.d. gaan gezamenlijk op jacht: als ze een school vissen tegenkomen dan zwemmen ze om de vissen heen & blazen met z'n allen miljoenen lucht elletjes uit. De vissen durven er niet doorheen. Ze worden opge-dreven naar het wateroppervlak & daar met smaak & gusto verorberd. Ook muskusossen e.d. verdedigen zich als collectief , door in een halve cirkel de vijand op te wachten. Samenwerking binnen de groep kan de machtspositie van 'n individu versterken. 'r Worden allianties gevormd. Hoger geplaatste dieren zijn niet noodzakelijkwijs de sterkste, maar degenen die in staat zijn om de meeste medestanders te mobiliseren ...