myDiMoord&Gevolg zestigjaarlater1312'442004556294


Langs
de grens van
Irminloo:
In het Speulderbos
bij Boshuis Drie
ontdekten we een tijdje geleden
een paaltje
met de teksten "Jannes", 'thuis', "O.D.K. 4~1" &
"Alles sal reg kom".
~
We kwamen de enige
nog levende ooggetuige van het drama
dat zich hier afspeelde op woensdag 13 december 1944
op het spoor, 60 jaar na het drama
van Drie.
~
De 75-jarige Willem Born
vertelt een schokkende oorlogsgeschiedenis,
waar het "Paaltje van Jannes", precies zestig jaar later,
nog een stille getuige
van is.
~
In DEZE tijd
{ook in december 2004}
is het donker en koud in het bos
bij Drie.
~
Tussen de gevallen bladeren
zien we een paaltje met onbegrijpelijke teksten.
Het grijpt je aan,
je gaat op zoek en na een aantal reacties
kom je in het huis van een man
die alles met eigen ogen heeft gezien
en het vandaag aan ons
vertelt.
~
Aanstaande maandag
is dit drama precies 60 jaar geleden
gebeurd!
~
"Het eerste woord op het paaltje,
Jannes,
is de naam van mijn broer,"
begint Willem Born, woonachtig aan de Torenlaan in Putten.
"Het tweede woord 'thuis' zal zoiets betekent hebben als
'behouden thuiskomst',
met de code "O.D.K. 4~1' wordt "Onderduikerskamp Drie"
{vier min EEN}
bedoelt
en het laatste
"Alles sal reg kom"
was de lijfspreuk van de Zuidafrikaan
Paul Kruger".
~
Willem Born woonde in de oorlogsjaren in het huis schuin tegenover
Boshuis Drie,
hij was in december 1944
15 jaar oud.
~


Zijn vader
Abraham Born
was voorwerker bij Staatsbosbeheer
en getrouwd met Johanna Lubbersen.
Vader Abraham had zeven zonen.
Jan en Tijmen moesten dwangarbeid in Duitsland uitvoeren,
Evert, Jannes, Willem, Bram en Hans waren de thuiswonende zonen.
Er zaten ook twee uit Engeland afkomstige marconisten, Herman leus en Corneille du Corbier, ondergedoken in huis Born
in het gehucht Drie.
~
Willems broer
de 19-jarige Jannes
werkte voor een verzetsgroep in Garderen.
Ook Willem,
roepnaam Willy,
verrichtte af en toe hand en spandiensten voor deze verzetsgroep,
zoals bonkaarten en pistolen wegbrengen.
In de buurt van hun huis stond
een zendinstallatie.
~
"De zender was opgesteld
in een kuil nabij de brandtoren,
omdat men op die plaats de mogelijkheid had om de antenne van de zender in de toren te bevestigen.
Die brandtoren was niet de huidige toren van staal,
maar een houten toren die zo'n honderdvijftig meter richting Putten
in het bos stond.
Om te kunnen zenden
hadden we stroom nodig,
de accu werd gevuld door een windmolen in Speuld.
Enkele keren per week werd die accu geruild,
een werkje dat ik meestal deed.
Als er te weinig wind was,
dan fietsten we op een fiets in de woonkamer:
de op de fiets gemonteerde dynamo
laadde de accu op."
~
Achter hun huis,
zo'n vijftig meter van het paaltje,
had de verzetsgroep een bunker gevuld met wapens en munitie
in gebruik.
Op diezelfde plaats had eerder in de oorlog
een onderduikershol gezeten.
EEN van de verzetsstrijders
die de bunker als zijn hoofdkwartier wilde gebruiken,
was de bekende Berend Dijkman.
alias Piet van de Veluwe.
~
Willem Born vertelt
in zijn woning in Putten over
die rampzalige dag
in de laatste maand van 1944:
"Na het middagmaal
op die woensdag 13 december
gingen mijn broer Jannes, Herman Leus, schuilnaam Sjaak,
en Corneille de Corbier, schuilnaam Kees,
naar de bunker om daar
wat te werken.
Bij de bunker liepen ze echter
in de val van de SD {Sicherheitsdienst},
afgekeurde SS~ers,
nog erger gajus dus!
Ik hoorde schoten
en fietste snel naar de plek.
Daar zag ik op het bospad
allerlei personen,
ik moest met m'n handen boven het hoofd
naar hen toelopen.
Ik zag een verschrikkelijk tafereel:
Jannes was op de vlucht
in z'n maagstreek geschoten
en naar deze plaats
gesleept.
Kees lag ook zwaargewond op de grond
en Sjaak had zich overgegeven.
De volgende SD-ers uit Apeldoorn
stonden rond de drie:
Theodoor Verhulsdonk,
die met zijn karabijn Jannes had neergeschoten,
Anton Toeseul, gewapend met een machinepistool,
en Emiel Thonon, gewapend met
een groot pistool.
Ik moest vlak bij de gewonden
met de handen omhoog tegen een boom gaan staan.
Ondertussen
maakten de SD-ers de meest rotte en sadistische grappen
over de drie slachtoffers.
Na twee uur onmenselijk lijden
gaf mijn broer Jannes
de geest.
Ik moest samen met Sjaak
mijn overleden broer naar het bospad dragen,
waar hij tot voorbeeld van anderen
vier dagen bleef liggen.
Het stoffelijk overschot is op zondagmiddag
met een paardenwagen naar Ermelo gebracht en enkele dagen later begraven.
In 1972 is hij herbegraven
op het Ereveld Loenen.
~

wordt
vervolgd
later
engel
09 dec 2004 - bewerkt op 13 feb 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende