myDie/Lovestory: 'wraak'-tradities


}{*}{
Van de vijanden
die hen om hadden willen brengen
doden de joden volgens dit myDie-verhaal
er 75.000 en verder
'wreken zij zich naar hartelust op hun tegenstanders'
volgens Esther 9:5 ...
{}
Later voeren ze,
ter gedachtenis aan hun bevrijding en
aan deze wraakoefening,
het tweedaagse Purimfeest in,
genaamd naar het 'pur', oftewel het LOT,
dat Haman had geworpen
om Adar (begin maart ongeveer) uit te kiezen
als de maand
waarin de joden zouden sterven,
om 'de veertiende & de vijftiende van de maand Adar
ieder jaar -
dezelfde dagen waarop de joden verlichting kregen
van een maand van droefheid en rouw
in een maand van vrolijke blijdschap'
in Es 9:21-22 ...
{}
Omdat in het boek Esther
zelfs niet terloops naar God wordt verwezen,
hebben veel commentatoren gedacht aan
een opzettelijke uitsluiting.
{}
Het Purimfeest,
een latere toevoeging aan de joodse kalender,
naar alle waarschijnlijkheid van de Babyloniers overgenomen
voordat het boek Esther gescheven werd,
werd een soort joods bacchanaal,
en misschien heeft men daarom besloten
om de goddelijke naam te vrijwaren
van een mogelijke ontwijding
door associatie met
dat exces.
{}
In deze versie is het boek Esther
bewust als historische fictie geschreven,
ter ontspanning,
en de gewelddadigheid erin is niet schadelijker dan
een 'actiefilm'- American style,
waarin de held met zijn mitrailleur
honderden doorgewinterde schurken neermaait.
{}
De Septuagint-vertaling van zo'n twaalfhonderd jaar geleden
in het grieks
van het boek Esther verwijst echter wel naar God
en neemt gebeden van Mordechai & Esther op
tussen verschillende andere aanvullingen
op de tekst!
{}
Sommige verwijzingen en aanvullingen,
die het verhaal op het eerste gezicht meer geschikt maken
voor opname in TeNaCH, komen wellicht
van de Griekssprekende joden uit de westerse diaspora,
maar andere zijn mogelijk te herleiden tot een
ongecorrigeerd Hebreeuws origineel;
tot voor de tijd dus waarin alle verwijzingen naar God
uit het verhaal werden geschrapt.
{}
Dit alles is een kwestie van speculatie.
}{
Wat vaststaat, is dat de Hebreeuwse tekst
zoals in de joodse canon is opgenomen,
een meer actief dan passief
wereldlijk effect heeft.
{}
TeNaCH is een verzameling boeken
die voornamelijk betrekking hebben
op de verhouding tussen God en Israel.
[]
En de zwaarste crisis in die verhouding was
Israels massale afvalligheid van God en
Gods vernietigende bestraffing van Israel in de vorm van
Israels nederlaag en
ballingschap.
[]
Hun verbond,
dat begonnen was
toen hij de Israelieten verloste van de slavernij
en van een dreigende uitroeiing in Egypte,
leek daadwerkelijk aan zijn einde te zijn gekomen
toen het land dat hij hun zo lang geleden gegeven had,
door vreemde indringers
in bezit werd genomen.
[]
Op dat punt breekt het formele verhaal
over de verhouding tussen God en Israel,
dat van het boek Exodus doorloopt tot en met
2 Koningen, abrupt af!
()
Zeker,
uit de profeten van VOOR en TIJDENS de ballingschap
valt, zelfs waar een VERHAAL ontbreekt,
veel af te leiden dat wijst op goddelijke en menselijke hoop
op een nieuw begin,
en uit de profeten van NA de ballingschap valt
heel wat op te maken
over een daadwerkelijk
nieuw begin.
()
Toch ontbreekt bij alle profeten en geschriften van Yesjayahu
tot en met Prediker {Kohelet} elk spoor van een Verhaal
over het verdere leven van het volk als geheel.
()
Na de laatste profeet {Malachi} is de strekking van de tekst
meer gericht op individuele dan op
collectieve aangelegenheden.
{}
In Esther
wordt de draad van het Verhaal
over de collectieve lotsbestemming van het volk
in zijn diaspora weer opgepakt,
wat onmiskenbaar een schokkende
uitwerking heeft.
[]
En vaker dan in enig ander boek van TeNaCH
komen in Esther de woorden jood en
joden voor.
<>
In de eerdere boeken van TeNaCH
luiden de overeenkomstige woorden Israeliet en Israel,
de naam van het volk
{en van zijn naamgevende voorvader},
in een collectieve verwijzing naar allen die ertoe
behoorden.
<>
Israel
was een vereniging van twaalf stammen,
waarvan de joden, de zonen van Yehudah,
er EEN vormden.
><
Maar de zonen van Yehudah werden hoogst zelden
aangeduid als Judeeers of joden.
Het verzamelwoord voor hen was Yehudah
en ze werden zelden anders genoemd.
><
Dat de hervatting van het Verhaal van
de nationale geschiedenis samenvalt
met deze cruciale verandering
van de eigen benaming maakt Esther,
het boek waarin die hervatting zich voordoet,
des te belangrijker.
X*X
Israel is weer terug als het ware van weggeweest,
om het zo maar eens te zeggen,
en het spreekt over zichzelf als over
'de joden',
zijn taal is nog steeds het Hebreeuws
en het kan nog steeds niet verward worden
met welk ander volk dan ook, maar het is er,
wonderbaarlijk genoeg,
zonder zijn God.
{}
Deze laatste conclusie
had achterwege kunnen blijven
als het boek Ester op een andere manier gestalte
had gekregen dan nu het geval is -
als het, met andere woorden,
niet ging over een afgewende volkerenmoord,
in een nabootsing van juist de ontstaansmythe
van het volk.
[]
De Exodus is een voorbeeld
van goddelijk ingrijpen in een volkerenmoord,
en de herinnering daaraan is zo sterk dat God,
als de dreiging die tot Exodus leidde
zich bijna letterlijk herhaalt,
niet zonder meer totaal uit het Verhaal
kan worden weggelaten.
()
Als hij/zij niet tussenbeide komt om zijn volk te redden,
of als dat volk hem niet op zijn minst aanroept
in het uur van gevaar,
lijkt hij nadrukkelijk uit het verhaal
geschrapt!
)(
Wat dan ook de bedoeling van het boek Esther ook mag zijn,
dit is het effect ervan!
}{
Er zijn gezinnen waarin bepaalde woorden niet
mogen worden uitgesproken .............
}{
Er kunnen jaren voorbijgaan waarin er geen discussie mogelijk is
over de reden waarom ze niet uitgesproken mogen worden,
maar die stilte blijft voortbestaan
en is elk ogenblik
'hoorbaar' ...
][
Wat de bedoeling
van die stilte rond God in het boek Ester ook mag zijn,
dit is het effect ervan!
{}
Esther en Mordechai zijn geen incarnaties van God.
}{
Wie hen ZO zou noemen,
zou minstens het woord GOD moeten uitspreken.
[]
Maar ze zijn bijna een incarnatie van
Gods reddend WERK.
}{
Zij doen voor de joden
onder Achasjverosj
wat de Heer deed voor Israel
onder Farao.
][
Zij doen wat de 'gezalfde' {masjiach} van de Heer
later opnieuw verwacht wordt te doen voor
een hersteld Israel.
)(
Het spreekt vanzelf dat de gezalfde van de Heer,
de Messias,
in Esther niet genoemd wordt,
en dat de hoofdpersoon het woord Israel
nooit in de mond neemt.
WMW
In literair opzicht wordt het boek Ester
soms in EEN adem genoemd met de boeken
Jehudith & Tobith,
werken die oorspronkelijk in het Hebreeuws of Aramees
geschreven zijn maar die alleen in Griekse vertaling
in de Septuagint bewaard zijn gebleven.
HHH
Ze kunnen alledrie
gekarakteriseerd worden als opbouwende historische
fictie over joden onder vreemde heerschappij.
III
Maar in die karakterisering is 'opbouwend'
het sleutelwoord,
want wat voor de een opbouwend is,
kan de ander tot schade strekken.
OOO
Jehudith & Tobit zijn veel 'vromer' dan Ester.
ooo
In beide boeken zien we naast de moed
van de menselijke hoofdpersoon de hulp die voortdurend
in de naam van de Heer gegeven wordt,
maar de boeken zijn geen van beide in de joodse canon
opgenomen
en Ester wel!
888
Om te achterhalen waarom dat zo is,
zouden we te ver in de geschiedenis van de diaspora-
joden moeten afdwalen.
vvv
Maar we moeten toch op z'n minst
rekening houden met de mogelijkheid dat het boek Ester
juist opgenomen werd omdat het NIET van de Heer
de redding verwacht .............
AAA
Misschien heeft iemand het indertijd
juist daarom gewaardeerd.
TTT
En het is zeker boeiend
om het zelfvertrouwen van Nechemjah,
een andere Perzische jood
die de verdediging van de joden
meer als zijn eigen verantwoordelijkheid ziet
dan als die van God.
YYY
Historici lezen Ester terecht als fictie en
Nechemjah als geschiedenis,
maar er bestaat een belangrijk geestelijk verband
tussen die twee.
UUU
Maar zelfs als niemand in die tijd
het boek Ester om de genoemde redenen waardeerde
{en er is vanaf het begin zowel van joodse als van
christelijke zijde bezwaar tegen gemaakt!},
zelfs als het literaire effect van zijn plaatsing in de canon
louter toevallig is,
dan nog blijft het effect
bestaan?
+++
Als in het boek Ester boze mannen
tegen de joden van Susan samenzweren
en als de joden dan niet God aanroepen
om dit onrecht te verdrijven,
zoals de Psalmist wel doet,
dan verandert er iets!
===
Hoewel de joden door smart gegrepen
en bijna in paniek zijn nu hun levens worden bedreigd,
blijft hun smart beperkt
tot de betrokkenen
en verhindert de paniek hen niet
om resoluut en zelfstandig
op te treden!
!!!
Ook hierdoor verandert er iets ...
"""
"Van India tot Ethiopia",
{haMoLeeCH meHoDu ve'ad-KuSJ!}
volgens het boek Ester de omvang van
Achasjverosj' rijk,
werden de joden als het ware
de 'ex-vrouw van God',
verantwoordelijk voor haar 'eigen schulden',
die eens van God 'afhankelijk was'
maar nu 'zelfstandig' is geworden,
Gods 'volwassen' kind
dat het Huis
'uit is gegaan'!
...
De wereld van de joden is soms vijandig,
maar met talent, moed en
een beetje geluk,
weten ze er een succes
van te maken ...
...
Met God hebben ze klaarblijkelijk
niets meer te maken?

...
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Na dit uitstapje van 3.500 jaar naar 2.200 jaar geleden
weer terug naar Mosje in het biezen kistje en de
Ark des Verbonds?
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Maar eerst even uitrusten
op m'n prive-wc met een stinkende sigaret &
Harry Potters laatste tien bladzijden
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
van the Goblet of Fire ...
~~~~~~~~~~~~~~~~
gemeenverwardgaap!bah!nahnahverdrietigcool!erg vrolijkknipoogvrolijkliefdesverdrietverliefdliefdesverdrietvrolijkknipoogerg vrolijkcool!verdrietignahnahbah!gaap!verwardgemeengemeenvrolijkverwardknipoog
28 mrt 2004 - bewerkt op 03 dec 2007 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende