mydi'isme van voor door mydimensen

~!@!~

"DE
'nieuwe'
vertaalmethode:
taal- & tekst-
kenmerken ..."

AL VER VOOR
de oude bijbelvertalingen
de term 'hart en nieren' introduceerden
als uitdrukking van 'door en door'
en ook nog nadat de Elfstedentocht is uitgeroepen
tot "De Tocht der Tochten",
is er altijd weer
van oorsprong Hebreeuws [of Grieks of welke taal dan ook]
idioom en teeleigen in het Nederlands/Vlaams
terechtgekomen.

"De Tocht der Tochten'
is gevormd naar de Hebreeuwse wijze van het vormen
van een superlatief, zoals het Hooglied, letterlijk vertaald,
ook "Lied der Liederen" heet [en die frase
is weer goed Engels geworden:
The Song of Songs].

OOK het
'hart en nieren'
is een woord-voor-woord-vertaling
uit het Hebreeuws.

~

In deze
zeldzame gevallen
is Hebreeuws taaleigen Nederlands taaleigen geworden,
maar dit zijn uitzonderingen.

Bijna nooit is er
een dergelijke correspondentie
tussen verschillende talen:
de vorm van een Hebreeuwse taaluiting
is geheel anders dan die van een
Nederlandse.

~

Waar het
hier om gaat
is het volgende:
de bijbelse talen, Hebreeuws, Aramees en Grieks,
zijn talen als elke andere
taal.

Het
Nederlands
is ook een taal als elke
andere taal.

Het
moet dus mogelijk zijn
om de bijbel in een goed,
natuurlijk Nederlands
te vertalen.

In de
hieraan voorafgaande
mydiverhaaltjes werd dit ook al
verscheiden malen
vastgesteld:
ALLES wat we in de bijbel
aan taal aantreffen moet ook in de nieuwere
vertalingen een plaats krijgen,
en wel op een manier
die EIGEN is aan het
Nederlands.

Daartoe
is het belangrijk
om een onderscheid te maken
tussen taalkenmerken enerzijds,
en tekstkenmerken
anderzijds.

In het
Handboek
staat daarover ongeveer
het volgende
te lezen:
"Van alle kenmerken van de brontekst
wordt nagegaan of we met een tekstkenmerk
dan wel een taalkenmerk
van doen hebben ...
Een kenmerk dat functineel is in de tekst,
moet in de vertaling worden verdisconteerd;
een kenmerk dat eigen is aan de brontaal,
wordt niet in de vertaling
overgenomen!"

Een
voorbeeld uit het Engels:
"What time is it?" wordt in het Nederlands "Hoe laat is het?"
en niet: "Wat [voor] tijd is het?"
De Engelsman die dit vraagt, doet geen historisch onderzoek
naar het wezen van een tijdsgewricht, maar heeft waarschijnlijk
zijn horloge thuis laten liggen.

~

Met de talen
waarin de bijbel is geschreven,
is het al niet anders.

Een
woord-voor-woord-vertaling
levert geen welgevormde Nederlandse tekst op.
De grammatica van de brontaal
interfereert met die van het Nederlands.
In alle gevallen waarin een taalkenmerk als een tekstkenmerk
is behandeld, spreken we dan ook van interferentie.
Het Hebreeuws of Grieks schemert nog
door het Nederlands
heen ...

~

In Judit
komt in het Grieks
een aantal malen een frase voor
die letterlijk vertaald luidt:
'met het zwaard uitroeien'.
In een eerdere versie
luidde de 'nbv'-vertaling van 1:12
als volgt:
"Toen
ontstak Neboekadnetsar
in hevige woede tegen die volken ...
Hij zwoer bij zijn troon en zijn koninkrijk
zich op het hele gebied van Cilicia, Damascus & Syria
te zullen wreken,
en alle inwoners van Moab & Ammon
en van heel Judea & Egypte
tot aan het gebied van de twee zeeen
met het zwaard
[schijnbaar een normale
oude/vertrouwde methode
ook nog in onze dagen in sommige
gevallen/streken]
uit te roeien ..."

En 7:14-15:

"Ze zullen
vergaan van de honger,
zijzelf, hun vrouwen en hun kinderen;
nog voor het zwaard hen treft,
liggen de straten van hun stad bezaaid met hun lichamen.
ZO zult u hen zwaar laten boeten omdat zij zich
verzet hebben en u niet vreedzaam hebben
ontvangen!"

In 1:12
is 'met het zwaard'
uiteindelijk uit de vertaling verdwenen,
omdat het daar niets anders is dan idioom;
de hele frase betekent 'met geweld doden',
en DAT wordt in het Nederlands
heel goed weergegeven door middel van
het werkwoord 'uitroeien'.
In 7:14 is het zwaard gehandhaafd;
het zwaard is DAAR
een tekstkenmerk omdat het daar wordt
gepersonifieerd.

Het
beeldende karakter
van de brontekst zou DAAR geweld worden aangedaan
als het zwaard UIT de vertaling
zou verdwijnen?

Vergelijk
bijvoorbeeld ook
Amos 9:
3-4:

"Al
verschuilen ze zich
op de top van de Karmel,
ik zal ze weten te vinden en ze weghalen;
al proberen ze zich voor mij te verbergen op de bodem van de zee,
ik zal de slang daar bevelen om hen te bijten ...
Al worden ze door hun vijanden gevangengenomen en weggevoerd,
dan nog geef ik het zwaard bevel
om hen te
doden!"

ZO
moet elke keer
opnieuw worden bekeken
OF een bepaald kenmerk een taal- dan wel een tekstkenmerk is,
en vervolgens moeten ook
de vertalers daarnaar
handelen.

~

Dan
zijn er ook nog
de tekstkenmerken die op grond van het taalverschil
onmogelijk gehandhaafd kunnen blijven
[bijvoorbeeld fonetische
kenmerken].

Klankpatronen en ritmiek
in Hebreeuwse poezie zijn niet op gelijksoortige wijze
in het Nederlands om te zetten.

Dergelijke verschijnselen
worden waar mogelijk in de vertaling
door vergelijkbare Nederlandse taalkenmerken gecompenseerd,
'zo zegt de vertaalregel'.

Kortom:
talloze
verschillen
en overeenkomsten
t.a.v. taal- & tekstkenmerken
in ons dagelijkse mydigebeuren
d.m.v. Nederlands/Engels/"Amerikaans"
en vele voorbeelden uit het
"Duits"/"Frans"/"Spaans"/"Latijn"/Italiaans
EN
Hebreeuws/Aramees/Grieks ~
technisch & spiritueel
qua vorm & inhoud
[lichaam & geest]
doen [zij allen] hun invloed gelden
in ons gewone normale alledaagse 'huis/tuin & keukenbewustzijn'
vaak [meestal] zonder dat we ons daarvan
rekenschap geven ...

Op
'soortgelijke wijze'
is het ooit ook gegaan
met stokken
& stenen,
speren, vuistbijlen en pijlpunten,
het leren hanteren van vuur & water,
veeteelt, landbouw & techniek,
industrie & ruimtevaart:
door 1001 verschillende manieren
bewegen wij ons voort in ruimte en tijd,
naar lichaam, geest en omgeving
tot we 'erbij neervallen'?

Het
'eerste woord'
is 'ooit' gesproken,
maar het laatste woord hierover
is nog niet gezegd:
waarvan
akte ~
ook in
myDi!