middeleeuwsche mydiarydorpen met zwervende erven
STEL DAT DE NATUUR DE VRIJE HAND KREEG IN ONS LAND:
HOEVEEL TIJD ZOU ZE DAN NODIG HEBBEN OM HET OP DE MENSCH ALREEDS VERLOREN TERREIN WEER TE HERWINNEN?
HOEVEEL TIJD ZOU ZE DAN NODIG HEBBEN OM HET OP DE MENSCH ALREEDS VERLOREN TERREIN WEER TE HERWINNEN?
'n Goede overdenking voor wie in het dal van de Heelsumse Beek in de zuidelijke Vale Ouwe Veluwezoom op zoek gaat naar de plaats waar ooit Oud-Wolfheze heeft gestaan!
Want dit gebied, nu 'n uitgestrekt natuurterrein, gold rond 1500 nog als 't eigenlijke dorpsgebied van Wolfheze, het kloppend harkt van de nederzetting.
De eerste bekende geschreven documenten kunnen al meteen het onstuitbare verval van die nederzetting vaststellen.
ZO BLIJKT HET OUDE KERKJE ROND 1520 STERK REPARATIEBEHOEFTIG TE ZIJN. BIJ DE GROTE ENK, 'T GROOTSTE AANEENGESLOTEN STUK AKKERLAND VAN DE NEDERZETTING, STAAT 'N VERVALLEN HUIS. DE ENK ZELF LIGT BRAAK & IS VERWILDERD GERAAKT; DE WILDWALLEN EROMHEEN WORDEN NIET MEER VOLDOENDE ONDERHOUDEN. VOERLIEDEN SNIJDEN DE WEG AF DOOR VOORTAAN DWARS OVER DE VOORMALIGE AKKERS TE RIJDEN MET HUN KARREN.
Al zo'n vijftig jaar later is de kerk nog maar weinig meer dan een bouwval: de toren mist haar hoge spits & de resterende ruïne zal uiteindelijk in de 17e eeuw afgebroken worden!
Op het oudst bekende kaartje uit 1553 staat het dorpsgebied voor het eerst getekend, zij het nogal uit de losse pols. Erg veel is er al niet meer van te zien: in het vochtige beekdal zien we weiden waar de koeien grazen. Daarboven, op de flank van het dal, ligt een groot omheind erf waar de kerk en een boerderij hun plekje vinden. Al met al laten zich hier niet veel meer dan zo'n drie of vier erven onderscheiden, omgeven door landbouwgronden.
Alleen de linkerzijde van de kaart toont nog een opvallende bijzonderheid, want hier zijn de gestileerde contouren te zien van een laat~middeleeuwsche schans. Mogelijk werd die versterking rond 1500 opgericht als voor-post van de stad Arnhem, op de plek waarzo de oude hoofdroute Arnhem~Utrecht een nu verdwenen secundaire weg over de Veluwe kruiste?
Maar het zijn slechts vermoedens, want de historie heeft ons niet meer te vertellen over de geschiedenis van deze versterking.
Bovenop al dit verval kwam later rampspoed! In 1585 lag het dorpje tussen de vuurlinies van Staetse & Spaansche Troepen: zoals in iedere oorlog had 't platteland vaak nog 't meest te lijden, nog niet eens zozeer van de gevechtshandelingen zelf als we van loslopend soldatenvolk, dat zich in het geringste geval beperkte tot plundering. De bewoners verlieten het dorp voorgoed: de akkers bleven nog lange tijd in gebruik, maar alle huizen en de meer dan 500 jaar oude kerk verdwenen allemaal van de aardbodem bijna alsof ze er nooit waren geweest
~~~~~~
Want dit gebied, nu 'n uitgestrekt natuurterrein, gold rond 1500 nog als 't eigenlijke dorpsgebied van Wolfheze, het kloppend harkt van de nederzetting.
De eerste bekende geschreven documenten kunnen al meteen het onstuitbare verval van die nederzetting vaststellen.
ZO BLIJKT HET OUDE KERKJE ROND 1520 STERK REPARATIEBEHOEFTIG TE ZIJN. BIJ DE GROTE ENK, 'T GROOTSTE AANEENGESLOTEN STUK AKKERLAND VAN DE NEDERZETTING, STAAT 'N VERVALLEN HUIS. DE ENK ZELF LIGT BRAAK & IS VERWILDERD GERAAKT; DE WILDWALLEN EROMHEEN WORDEN NIET MEER VOLDOENDE ONDERHOUDEN. VOERLIEDEN SNIJDEN DE WEG AF DOOR VOORTAAN DWARS OVER DE VOORMALIGE AKKERS TE RIJDEN MET HUN KARREN.
Al zo'n vijftig jaar later is de kerk nog maar weinig meer dan een bouwval: de toren mist haar hoge spits & de resterende ruïne zal uiteindelijk in de 17e eeuw afgebroken worden!
Op het oudst bekende kaartje uit 1553 staat het dorpsgebied voor het eerst getekend, zij het nogal uit de losse pols. Erg veel is er al niet meer van te zien: in het vochtige beekdal zien we weiden waar de koeien grazen. Daarboven, op de flank van het dal, ligt een groot omheind erf waar de kerk en een boerderij hun plekje vinden. Al met al laten zich hier niet veel meer dan zo'n drie of vier erven onderscheiden, omgeven door landbouwgronden.
Alleen de linkerzijde van de kaart toont nog een opvallende bijzonderheid, want hier zijn de gestileerde contouren te zien van een laat~middeleeuwsche schans. Mogelijk werd die versterking rond 1500 opgericht als voor-post van de stad Arnhem, op de plek waarzo de oude hoofdroute Arnhem~Utrecht een nu verdwenen secundaire weg over de Veluwe kruiste?
Maar het zijn slechts vermoedens, want de historie heeft ons niet meer te vertellen over de geschiedenis van deze versterking.
Bovenop al dit verval kwam later rampspoed! In 1585 lag het dorpje tussen de vuurlinies van Staetse & Spaansche Troepen: zoals in iedere oorlog had 't platteland vaak nog 't meest te lijden, nog niet eens zozeer van de gevechtshandelingen zelf als we van loslopend soldatenvolk, dat zich in het geringste geval beperkte tot plundering. De bewoners verlieten het dorp voorgoed: de akkers bleven nog lange tijd in gebruik, maar alle huizen en de meer dan 500 jaar oude kerk verdwenen allemaal van de aardbodem bijna alsof ze er nooit waren geweest
~~~~~~
28 feb 2013 - bewerkt op 01 mrt 2013
- meld ongepast verhaal
Log in om een reactie te plaatsen.
- O 02 sep 2023 45170150MóederDrama:Ewa,Miryam,Mia,Els,Ria,Saartje
- O 02 sep 2023 45169149’t Gegéven van ‘t Láátste Óórdeel is naast
- O 01 sep 2023 45168148 Víer jaar eerder componeerde Antonio
- O 01 sep 2023 45 167 147 Alle andere personages in de passies,
- O 01 sep 2023 45166146’n Link van Liturgisch Spel naar OratorIum
- O 01 sep 2023 45165-145In de Filmwereld kwam Pier Paolo Pasolini
- O 31 aug 2023 45163145 De kèrn van ‘n tekstboek voor een muziek-
- O 31 aug 2023 45161144 De persoon YÈSJ werd in ‘n muzikaal drama
- O 30 aug 2023 45160 Partij Van De GroenLinkse ArbeidStrijdVlag?
- O 30 aug 2023 45159pvdgla: Bulderend, dreigend, huilend, zalvend
- O 30 aug 2023 45158 De titel zou een vingerwijzing blijken naar
- O 30 aug 2023 45157143PS’Intensiteit Van Hartstocht Ìs Zó Hévig,
- O 30 aug 2023 45156 142 Dáár stáán we dan. Bij de voederbak van
- O 29 aug 2023 45155 141 Tom Waits is nog mild? Is Christ bíj hèm
- O 29 aug 2023 45154 140 PS Christus is ‘n machteloze figuur, een