methodologisch myDiagnosticisme

Sociologisch onderzoek naar religie vindt z'n oorsprong i/d 17de & 18de eeuwse Verlichting: deze beweging plaatste niet alleen vraag-tekens bij religieuze overtuigingen, maar probeerde ze ook te doorgronden als 'n natuurlijk fenomeen ~ als 'n product van mensen i.p.v. als 't resultaat van 'n 'goddelijke openbaring', geopenbaarde waarheid of iets dergelijks! Hoewel de hedendaagse sociologie van religie nu onderhand grotendeels afstand heeft genomen v/d openlijk (agressief) kritische houding van vroegere theoretische benaderingen v/d waarheidsclaims van religies, handhaaft zij nog wel 't essentiële principe dat begrip van religie inhoudt dat 't, op z'n minst in enige mate, 'n sociaal construct is & dat sociale processen ten grondslag liggen aan de opkomst, ontwikkeling & verspreiding van religieuze praktijken & overtuigingen. Hoewel sommige sociologen van mening zijn dat bepaalde religieuze overtuigingen onwaar zijn & dat 't erkennen daar-van ook cruciaal is voor 'n sociologisch begrip van die overtuigingen, is de overheersende houding i/d sociologie tegenwoordig 't 'metho-dologisch agnosticsme'.

Deze methode stelt dat 't mogelijk noch noodzakelijk is om te bepalen of overtuigingen waar of onwaar zijn om ze grondig te kunnen bestuderen. Bij de theologie & de filosofie van religie komen vragen naar religieuze waarheid aan de orde; niet bij de sociologie. De voorwaarden die de aanvaarding of afwijzing van religieuze overtuigingen & praktijken bevorderen, die regelen hoe zij zich verspreiden, & de invloed die zij hebben op gedrag & samenleving, kunnen allemaal worden onderzocht zonder vooraf hun waarheid of onwaarheid te bepalen. 't Draait bij wijze van spreken om onze 'wortels & zweepjes' van individuele & sociale behoeften: genetisch, emo-tioneel, psychologisch, sociaal & 'commercieel'?! De theoretische benaderingen i/d sociologie van religie kunnen ruwweg worden ingedeeld in: zij die van mening zijn dat de wortels van religie vooral liggen i/d individuele behoeften & neigingen, EN zij die ervan uitgaan dat die wortels vooral liggen in sociale processen & zo dan ook voortkomen uit de karakteristieken v/d samenleving & de aparte sociale groepen.

De eerste benadering kan worden onderverdeeld in zij die cognitieve processen benadrukken ~ 't intellectualisme, EN zij die verscheidene gevoelens & emoties benadrukken ~ 't emotionalisme. In de 19de eeuw analyseer en intellectualistischer theoretici religieuze overtuigingen als in wezen prewetenschappelijke pogingen om de wereld & menselijke ervaringen te begrijpen, iets wat steeds meer zou worden vervangen door meer gedegen wetenschappelijke kennis.

De toekomst zou zo dus bijna geheel 'seculier' worden, waarbij er haast geen plaats meer voor religie e.d. zou zijn?!

Emotionalistischer theoretici beschouwden religie als iets wat vooral voortkwam uit de menselijke emoties zoals angst, onzekerheid, achterlijkheid, ambivalentie & ontzag etc.

Religies deden geen poging tot verklaring & begrip, maar tot het 'kunnen omgaan met (zeer) intense, emotionele ervaringen ...

Wat mij betreft komen we dat alles elke dag ook weer in meerder of minder mate tegen in ons eigen 'myDileven': we hangen erdoor 'aan elkaar' of 'stoten elkaar af' zo nu & dan ~ 'leven op de bierkaai' ...