lo tirtsach {niet vermoorden} or else .........

DS: 'n maand later werd A'dam {ooit "Groot Mokum"} bevrijd. M'n grootouders hadden de oorlog, dankzij valse papieren, overleefd. M'n oom is, met z'n gezin, in Auschwitz vermoord. Toen ik opgroeide, was dat 't gesprek v/d dag, wie zijn 'r teruggekomen? Wie niet? Hoe zijn ze aan hun eind gekomen & waar? M'n vader kon 'r niet over praten. Ik was 'n nieuwsgierig jongetje, ik bestookte hem met vragen, maar hij gaf me geen antwoord. M'n moeder deed 't wel, soms. Zijn zwijgzaamheid op dit gebied heeft onze relatie niet verstoord. Hij zei altijd dat verdringen 'n prima mechanisme was. Dat leek in ieder geval voor hem te gelden. Natuurlijk heb ik, op mijn beurt, ook veel vam doe tijd meegekregen. Ik heb vele jaren lang alles over de oorlog willen lezen, horen & zien, maar toen ik steeds weer nachtmerries kreeg, ben ik gaan proberen om daarmee op te houden. Ik heb, als ik in Duitsland ben, nog altijd ambivalentebgevoelens. Dat speelde ook toen ik werd uitgenodigd om gasthoogleraar te zijn op 't Max Planck Instituur in München. 'n Topinstituut, 'n eervolle uitnodiging, maar ook de plaats waar de systematische (gedwongen) euthanasie op mentaal geretardeerden is begonnen. Ik zat ermee. Ik ging naar m'n vader: dit is mij aangeboden, wat denk je ervan? Na EEN minuut nadenken, zei hij: "Je moet gaan & vertellen dat we er nog zijn!" VI'de gebod: je mag niet doodslaan/moorden! "Toen m'n vader over-leden was, wilde m'n moeder 'r ook mee ophouden. Als we bij haar kwamen zei ze altijd eerst dat ze niet afhankelijk wilde zijn, van wie dan ook:
'Ik wil geen dokter aan m'n bed, ik wil geen verpleegster in huis, ik wil niet naar 't ziekenhuis & ik wil niet behandeld worden!' Daarna vroeg ze:
'Willen jullie koffie?' Ze kreeg 'n herseninfarct toen m'n vrouw & ik in Australia waren aangekomen. We hebben dienavond besteed aan 't regelen v/d terugreis, de volgende ochtend heb ik nog EEN lezing gegecpven & daarna zijn we teruggevlogen. M'n moeder kon niet meer praten maar ze had, als 'n ouwe verpleegster, de touwtjes strak in handen. Ik kon m'n rijtje vragen stellen. En zij knikte of schudde haar hoofd. Laatste vraag: wil je verder leven? Ze schudde van nee. De kinderen schrokken enorm. We hebben toen, met z'n allen op & rond 't bed, de vragenlijst nog eens doorgenomen. Daarna had iedereen 'r vrede mee. 't Werd 'n prima afscheid, we waren 'r allemaal bij. Ze was 89 geworden, net zo oud als m'n vader. Ik heb me ingezet voor 't zelfbeschikkingsrecht, voor de toepassing v/d euthanasiewetgeving bij Alzheimer ~ & bij dementie in 't algemeen
~ & ik weet dat 't, geheel volgens de regels, in 'n vroeg stadium in zo'n veertig gevallen is gebeurd. Voor psychiatrische patiënten is 't lastiger omdat 't, als 'n brein gestoord functioneert, moeilijk duidelijk te krijgen is wat iemands wensen zijn. Maar zolang je de mogelijkheid van 'normale' vrijwillige euthanasie tegenhoudt, springen 'r mensen voor treinen of van gebouwen. 'n Derde groep voor wie 't nog altijd onmogelijk is, bestaat uit mensen met 'n voltooid leven ..."