"Spreuken" is 'n verzameling van 'volkswijsheden', vergelijkbaar met de 2 hiervoor geciteerde uitspraken. "Prediker" is opvallend cynisch, beschouwt alles als 'lucht & leegte' & lijkt de hele torahtraditie te ondermijnen, terwijl 't "Hooglied" een erotisch gedicht is zonder 'enige' spirituele inhoud?
Andere wijsheidsliteratuur is vooral gewijd aan 't onoplosbaar probleem v/h lijden van onschuldige mensenkinderen in 'n wereld die geregeerd wordt (werd!) door 'n rechtvaardige ('almachtige' G d!?
't Boek Job is gebaseerd op 'n (oer)oude volksvertelling: "G d geeft Satan, 'de openbaar aanklager v/d hemelse raad', toestemming om de 'rechtschapenheid van Job' op de proef te stellen door hem te teisteren & te tormenteren met 'n hele reeks totaal onverdiende calamiteiten"!
Welsprekend fulmineert Job tegen z'n beproevingen & hij weigert keer op keer om de standaardverklaringen te accepteren v/d vrienden die hem proberen te troosten in zijn uiterste ellende?
Uiteindelijk beantwoordt YAHWEH Job, niet door te verwijzen naar de gebeurtenissen v/d uittocht(en), maar door hem te dwingen om stil te staan bij 't "meesterontwerp" dat aan de 'schepping' ten grondslag ligt: kent Job de voorraadkamers v/d sneeuw, kan hij de Plejaden aan banden leggen, of uitleggen waarom de wilde woeste stier bereid was om de mens te gaan dienen?
Tenslotte moet Job wel toegeven dat hij eigenlijk helemaal niets van al deze 'goddelijke wijsheid' begrijpt: "Werkelijk, ik sprak zonder eng begrip, / over wonderen, veel te groot voor mij om te bevatten!"
"De Wijze" vergaarde wijsheid door de wonderen v/d fysieke wereld te kunnen overpeinzen, niet door die Torah te bestuderen! In de 2de eeuw v.C. echter begon sommige wijsheidsliteratuur al meer overeenkomsten te vertonen met de Torah ...
Ben Sira {Gr.: Sirach}, een vrome wijze uit Yeroesjalayiem, beschouwde de wijsheid niet langer als en soort van abstract beginsel, maar hij zag haar als 'n vrouwelijke figuur die (ook) lid was v/d 'hemelse raad': hij stelde zich haar voor terwijl zij zichzelf beschreef voor alle andere 'leden v/d raad'.
"ZIJ was 't woord waarmee G d alles ooit geschapen had": ze was de goddelijke geesteswind/adem (ROEACH), die in het begin boven de oervloed had gezweefd v/d 'schepping'.
Als G ds Woord en 'meesterontwerp van de natuur', was ze goddelijk maar toch afgescheiden van haar 'maker' EN 'overal op aarde aanwezig'!!
Maar 'g d had haar opgedragen om haar tent op te zetten in 't land van Ya'akov (Israel) & zij had het volk van Israel immers gedurende haar gehele geschiedenis vergezeld?!
Zij was aanwezig geweest in de 'wolkkolom' die hen dwars door de Sin~woestijn had gegidst & in de rituelen v/d Tempel, 'n andere symbolische uitdrukking v/d zg. "Goddelijke Orde i/d Natuur"!
Maar bovenal was haar wijsheid (ook) identiek aan 't SEFER TORAH, ' de wet die Mosjeh ons heeft gegeven'?!
Die Torah was nu voortaan niet langer meer 'zomaar 'n wetboek', maar de (exacte) 'verwoording' v/d 'hoogste wijsheid' & de (weg van de) 'meest getranscendeerde go(e)dheid' ...
Eerst dus maar even wat eten, samen boodschappen doen & 't huishoudelijk werk?