(KA) In de loop van vele duizenden jaren ...
Ontwikkelde
de mens ook 'nieuwe hersenen',
de neocortex. Hierop berust ons denkvermogen,
dat ons instaatstelt over de wereld en ons-zelf na te (blijven) denken,
en enige afstand te nemen van al die instinctieve,
primitieve emoties.
Maar de overlevingsmechanismen
staan nog steeds aan de basis van al onze activiteiten.
We zijn nog steeds (voor)geprogrammeerd om alsmaar meer goederen te verwerven, om onmiddellijk te reageren op elke dreiging,
EN om meedogenloos te vechten voor de overleving
van onze nummer één.
Deze instincten zijn oppermachtig
en werken (meestal volkomen) automatisch: ze zijn bedoeld om onze rationeler overwegingen
te overstemmen.
We worden verondersteld
ons boekje aan de kant te gooien & rap te vluchten als 'r plotsklaps 'n tijger o.i.d.
i/d tuin opduikt!
Onze beide hersendelen functioneren (nog) niet soepel naast elkaar: als mensen hun nieuwe hersencapaciteiten aanwendden om de motivering v/d oude hersenen te versterken & uit te breiden, dan had dat (nogal eens) fatale gevolgen, zoals toen we de technologie ontwikkelden om (vermeende) vij-anden die ons bedreigde op voorheen nog ongekende schaal stelsel- & fabrieksmatig uit te roeien! Hebben de positivisten dus gelijk wan-neer ze verweren dat onze zg. 'compassie' (nog) niet erg diepgaat?
'n Groot deel v/d 20ste eeuw stond inderdaad in 't teken van 'kaken & klauwen rood van 't bloed', & i/d 21ste eeuw hebben die vier overlevingsmechanismen zich (ook alweer) sterk doen gelden.
Compassie is in deze tijd zó ver uit 't zicht geraakt dat velen in verwarring zijn over wat er wèl (of niet) 'nodig is'!
Hierdoor kan compassie zelfs zo dus zelfs openlijke vijandigheid oproepen: de controverse bijv. rondom "Moeder Teresa van Calcutta" (oorspronkelijk uit Albania) laat zien hoe moeilijk 't kon zijn voor 'n vrij laag ontwikkelde vrouw, die 'n heldhaftige poging ondernam om in 'n schreeuwende behoefte te voor-zien, haar weg te vinden in 't labyrint & de maar al te vaak o zo corrupte wereld v/d 20ste-eeuwse politiek.
't Venijn waarmee sommige politici op haar afgaven, wijst niet alleen op 'n gevoelloze tendens i/d huidige discussie - zijn we niet allemaal mensen met tekortkomingen? - maar ook op 'n instinctieve afkeer v/h ethos van medeleven & 'n principiële vastberadenheid om elke manifestatie daarvan (zo snel mogelijk?) aan de ene of andere schandpaal te willen nagelen als (slechts) 'leugens, voorwendsels & bedrog'!
Veel mensen willen tegenwoordig, zo lijkt 't, liever 'gelijk hebben' dan 'compassie voelen'.
Tòch hangen mensen nog steeds ideologieën aan die 'n principiële, onzelfzuchtige empathie voorstaan. Auguste Comte (1798-1857), de grondlegger v/h 'positivisme' die ook de term 'altruïsme' be-dacht, zag nietsstrijdigs tussen compassie & 't wetenschappelijk tijdperk dat hij zo enthousiast verwelkomde? Ook al had hij 'n verschrikkelijke periode van zeer bloederige revolutie @ EU meegemaakt, tòch keek hij vol vertrouwen vooruit naar de opkomst van 'n verlichte(r) sociale orde waarin de samenwerking tussen mensen niet was gebaseerd op dwang, maar op:
HUN EIGEN INHERENTE NEIGING TOT UNIVERSELE LIEGDE. GEEN ENKELE ZELFZUCHTIGE BEREKENING KAN WEDIJVEREN MET DIT SOCIALE INSTINCT, OF HET NU GAAT OM DE SNELHEID OF DE REIKWIJDTE VAN INTUÏTIE, OF OM DE DRIESTHEID OF DE VOLHARDING VAN DE VASTBERADENHEID.
OOK AL HEBBEN DE ONBAATZUCHTIGE EMOTIES IN DE MEESTE GEVALLEN MINDER INTRINSIEKE ENERGIE DAN DE ZELFZUCHTIGE, ZE HEBBEN WÈL DIE PRACHTIGE EIGENSCHAP DAT HET SOCIALE LEVEN NIET ALLEEN HUN GROEI TÓELAAT, MAAR OOK DOET TOE-NEMEN TOT EEN BIJNA GRENZELOZE OMVANG, TERWIJL HET HUN TEGENSPELERS VOORTDUREND IN BEDWANG HOUDT!
Ànders dan E.O. Wilson beschouwde A. Comte barmhartig gedrag NIET als hypocriet & berekenend:
in plaats daarvan verbond hij de 'onbaatzuchtige emoties' met 't esthetische,
omdat hij ervan overtuigd was dat hun
'prachtige eigenschap' 'n
eigen kracht
bezat.

Asih, man, 80 jaar
Log in om een reactie te plaatsen.
vorige
volgende