ka db pag. 145 sola scriptura etceterara}~~~~~~~~~

Tegen 't begin v/d 16e eeuw was @ EU 'n complex proces opgang gekomen dat de westerse wereldbeschouwing onherroepelijk zou ver-anderen. Op allerlei terreinen tegelijk werden uitvindingen & ontdekkingen gedaan, die elk afzonderlijk niet zo wereldschokkend leken, maar bij elkaar opgeteld 'n nogal ingrijpend effect hadden. Spaanse & Portugese zeevaarders hadden 'n nieuwe wereld ontdekt, astro-nomen legden de hemel open & technische vernieuwingen stelden de Europeanen in staat om hun leefwereld veel efficiënter te beheersen dan ooit tevoren. Er ontstond 'n pragmatische, wetenschappelijke geesteshouding die heel geleidelijk begon te knagen aan 't middeleeuws levensgevoel! Een reeks van rampen had velen volkomen hulpeloos gemaakt & vreselijk angstig. In de loop v/d 14e & 15e eeuw was een derde v/d Europese bevolking bezweken aan de Zwarte Dood, in 1453 was Constantinopel ingenomen door de Ottomaanse Turken, & de schandalen v/d "pauselijke ballingschap" in Avignon & 't Grote Schisma, waarbij niet minder dan drie pausen de stoel van Rome hadden opgeëist, hadden velen v/d moederkerk vervreemd. De traditionele manier van geloven voldeed niet meer (voor de zoveelste keer) en daarmee veranderde ook de manier waarop men de Bijbel (o.a.) las. 't Westen stond op 't punt om 'n beschaving te creëren die in de wereldgeschiedenis haar weerga niet kende, maar op de drempel van dit nieuwe tijdperk hadden velen de behoefte om terug te keren AD FONTES, 'naar de bronnen' van hun cultuur: naar de klassieke oudheid van Griekenland & Rome & naar 't vroege christendom. De filoso-fen & humanisten v/d renaissance stonden zeer kritisch tegenover de middeleeuwse vroomheid, met name tegenover de scholastieke the-ologie, die ze te droog & abstract vonden, & wilden terug naar de Bijbel & de kerkvaders. 't Christendom, zo meenden zij, zou meer een beleving moeten zijn dan 'n geheel van leerstellingen. Maar de humanisten hadden ook de wetenschappelijke geest van hun tijd inge-dronken & begonnen de bijbeltekst objectiever te bestuderen. Bij 't begrip 'renaissance' denken we tegenwoordig in de eerste plaats aan de Hero trekking van het antieke paganisme, maar het humanisme had ook een sterk bijbelse inslag, deels geïnspireerd door 't volstrekt nieuwe enthousiasme voor de bestudering van de Griekse taal! De humanisten begonnen zowel Sja'oelPaulos (SP) als Homeros in de oor-spronkelijke taal te lezen & vonden dit 'n bijzonder prikkelende ervaring. Tijdens de middeleeuwen beheersten weinigen in het Westen het Grieks, maar in de 15e eeuw waren vluchtelingen uit Constantinopel voor de Turkse aanvallen naar Europa uitgeweken, & zij boden nu hun diensten als leraar aan. In 1519 publiceerde de NL Humanist Desiderius Erasmus (1469-1536) de Griekse tekst van het NOT/Nieuwe Testament, met daarnaast zijn vertaling in 'n elegant ciceroniaans Latijn dat heel anders was dan dat van de Vulgaat. Boven alles waardeerden de humanisten stijl & retoriek & ze maakten zich ook zorgen om de fouten die in de loop der vele eeuwen in de tekst geslopen waren & wilden de Bijbel bevrijden van de aanslibsels & ballast van het verleden.