ka/db blz. 172 Francis Bacons opvatting v/d weten-

schap was heel anders dan de onze. Voor FB bestond de wetenschappelijke methode uit het verzamelen van bewezen feiten: het belang van het opwerpen van gissingen en hypothesen in het wetenschappelijk onderzoek onderkende hij (nog) niet. Vlg. hèm werd de enige betrouwbare infor-matie geleverd door onze vijf zintuigen; alles wat niet empirisch bewezen kon worden (filosofie, metafysica, theologie, kunst, mystiek & mytholo-gie), was niet relevant. Zíjn definitie van waarheid zou bijzonder veel invloed krijgen, niet i/d laatste plaats bij de ietwat conservatiever voorvech-ters v/d Bijbel!? 't Nieuwe humanisme zette zich steeds meer af tegen religie. De Franse filosoof René Descartes (1596-1650) hield staande dat we geopenbaarde geschriften helemaal niet nodig hadden, de rede verschafte ons immers al ruimschoots informatie over 'God'?! De Britse wis-kundige Isaac Newton (1642-1727) maakte in zijn omvangrijke geschriften nauwelijks melding v/d Bijbel, omdat híj zijn kennis van god afleidde uit 'n intensiever bestudering v/d natuur! 't Zou nu niet zo lang meer duren of de wetenschap zou de irrationele 'mysteriën' v/h traditionele geloof op-helderen?

De nieuwe religie van 't deïsme, aangehangen door onder anderen John Locke (1632-1704), één v/d grondleggers v/d Verlichting, was zuiver op rede gebaseerd. Immanuel Kant (1724-1804) was ervan overtuigd dat 'n 'goddelijk geopenbaarde' Bijbel de menselijke vrijheid en auto-nomie geweld aandeed.

Sommige andere denkers gingen nòg verder: de Schotse filosoof David Hume (1711-1776) beweerde dat er geen enkele reden was om aan te nemen dat er buiten 't zintuiglijk waarnemen iets bestond.

Denis Diderot (1713-1784), 'n Frans filosoof, criticus & literator, was gewoonweg niet geïnteresseerd i/d vraag of 'God' wel of niet 'bestond', terwijl zijn in Duitsland geboren maar in Parijs werkzame collega Paul H.D. Baron von Holbach (1723-1789) vond dat het geloof in een bovennatuurlijke God blijk gaf van lafheid & wanhoop.

Tòch dweepten tal van deze mannen v/d rede met de klassieke literatuur uit de Grieks-Romiense oudheid, die voor hen in veel opzichten de functie van heilig geschrift leek te vervullen. Diderot ervoer bij 't lezen v/d klassieken 'bewonderende vervoering [...] siddering van vreugde [...] goddelijk enthousiasme' ......

Jean-Jacques Rousseau (1712-1772) verklaarde dat hij de Griekse & Romeinse auteurs steeds opnieuw bestudeerde: riep hij uit na 't lezen van Ploutarchos. Toen de Engelse historicus Edward Gibbon (1737-1794) voor 't eerst 'n bezoek aan Rome bracht, was hij nie in staat z'n onderzoekingen voort te zetten omdat hij 'opgewonden' was door zulke 'heftige emoties' & bevangen door 'n quasi-religieuze 'be-dwelming' & 'begeestering'. Àllen projecteerden zij hun heimelijke ambities in deze antieke geschriften, lieten hun geest en hun innerlijke belevingswerelden ervoor vormen & ontdekten dat, omgekeerd, deze teksten hun momenten van vervoering schonken.

Slaap zacht, droom zoet & please do tell us all about it IF you really want to!?