justice rechtvaardigheid: wat is de juiste keuze?

U gebruikt in uw colleges en uw boek graag de socratische methode - al vragend proberen duidelijk(er) te maken welke diepere principes achter de waarneembare werkelijkheid liggen. Is dat voor u DE manier om populaire filosofische ideeën over rechtvaardigheid in twijfel te trekken?

INDERDAAD. Neem bijvoorbeld het idee van zelfbeschikking en de vraag of we de eigenaar zijn van onszelf. Volgens het libertarisme, een politieke filosofie die streeft naar maximale individuele vrijheid, heeft iedereen het recht om te doen en te laten met zijn eigendom (inclusief
ons lichaam) wat men wil, mits we respecteren dat andere mensen het recht hebben om hetzelfde te doen.

Voor veel mensen is dat een aantrekkelijk idee. Het is bijna te aantrekkelijk om ter discussie te stellen. Want als ik niet de eigenaar ben van mijzelf, wie dan wel? Het begrip zelfbeschikking lijkt duidelijk te maken wat het betekent om vrij te zijn: dat je in staat bent om te beslissen over jezelf. Anders zijn we immers slaven, en dat lijkt weinig meer met rechtvaardigheid te maken te hebben.

Maar hoe zit het dan met die zaak uit 2001, waarbij een Duitse kannibaal een vrijwilliger had gevonden om op te eten? Mag dat?
Als we het idee dat we onszelf bezitten consistent toepassen, leidt dat tot conclusies waar veel mensen het niet mee eens zijn.
Dat element van het libertarisme wordt te weinig beproefd, terwijl het een grote rol speelt in discussies over politiek en moraliteit.

Een ander idee dat we vaak met rechtvaardigheid in verband brengen, is dat hard werken zou moeten lonen. Maar, zegt u, het probleem is dat talent op een moreel arbitraire wijze onder mensen is verdeeld.

Ik volg daarin de bekende Amerikaanse filosoof John Rawls. In zijn theorie van 'rechtvaardigheid als billijkheid' ("Justice as fairness"knipoog uit 1971 stelt Rawls een zeer invloedrijk idee ter discussie over de relatie tussen iemands verdienste en hetgeen je moreel toekomt.
De gedachte is dat rijke mensen rijk zijnben succesvolle mensen succesvol omdat ze hard werken en daarom meer verdienen om rijk en succesvol te zijn. Maar iedereen die even nadenkt, realiseert zich dat hard werken niet de enige factor is die het mogelijk maakt om vooruit te komen in het leven. Er zijn vele andere factoren die een rol spelen en waar we vaak weinig invloed op kunnen uitoefenen, zoals geluk, of geboren worden in een bepaalde familie, cultuur of samenleving. Rawls ondermijnt het belang van die factoren: hij zegt in feite dat de opbrengsten van onze talenten ons zeker niet automatisch toekomen.

Kortom, het gaat hier in feite over 'de kern van de zaak': onze voorgeschiedenissen gedurende de afgelopen duizenden jaren over de aarde.

Hoe verhouden we ons tot onszelf en elk ander als het gaat om ras, religie, rebellie tegen bepaalde tradities en wat wij zien als oorzaken en gevolgen van ons doen en laten? Hoe zien we ons leven niet alleen maar in het huidige licht van bepaalde omstandigheden, maar ook vooral als tijd- & ruimtereizigers die elkaar en onszelf blijven ontmoeten dwars door alle verschillen en overeenkomsten heen.
05 aug 2010 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 80 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende