janboel boerenverstandskiezen moraal & moreel ...


~*~


ONT~
mythologiseren
bedoelt recht te doen
aan ons boeren-
verstand!

Maar
kun je verstand wel combineren
met religie?


Mensen
die zweren bij wetenschappen,
vooral de natuurwetenschappen,
vinden nogal eens dat
verstand & geloof
elkaar
uitsluiten:
wie wil geloven
moet het verstand
helemaal op nul
zetten.


Religie
mag best,
maar maak er dan een kwestie
van gevoel
van?!


Veel
religieuze mensen
stemmen daar dan weer
- met hun eigen argumenten -
van harte mee
in ...


En ZO
blijft het
van weerskanten 'verstand versus
gevoel'.


Een
warboel dus,
volgens
mij.


Althans,
als we de redeneringen hiervoor,
serieus zouden moeten
nemen.


Maar dat
kunnen we beter niet doen,
want ze deugen van
geen kant.


-


De
redeneringen
hebben een geschiedenis achter de rug,
en die verheldert
al veel.


Aan de wortel
van de janboel ligt geloven als 'voor waar houden',
en voorwaarhouden doet een beroep op je verstand,
het maakt er een kwestie van
'weten' van.


Dat was
in de dagen van de Middeleeuwse scholastiek het geval,
en niet minder in de tijd van de reformatorische
orthodoxie.


Onontkoombaar
loopt de eis om voor waar te houden,
voorwaartehouden als geloofsverplichting,
uit op religie als een vorm van kennis of weten,
zeg:
verstandelijke
religie.


Dat is dan ook
het kenmerk van het christendom
geworden.


De rooms-
katholieke versie
kon dat gegeven nog aardig compenseren
door de mysteries van haar rituelen,
ze kon het zich daardoor veroorloven
het kerkvolk niet lastig te vallen met de "Leer",
of het er hoogstens via de beelden als 'boeken der leken'
mee op te
voeden.


De waarheden
werden aan de kerkleraars overgelaten,
zij dienden te weten hoe g d, mens en wereld in elkaar staken.
Dat was [en is nog vaak]
genoeg.


Maar
de kerken van de Reformatie
schaften de mysteries af,
OOK de tweedeling
tussen leken en geestelijken
[de bedienaars
van de mysteries],
en hadden daarmee
geen andere keus
dan de leek evenveel
van de leer bij te brengen als
de geschoolde theoloog
[DUS OOK
boekdrukkunst
& alfabetisering!] ...


ZO
loopt
als 'voor waar houden'
- zeker in de streng protestantse wereld van het verleden -
erop uit, dat religie een zaak van verstandelijk
'aannemen'
wordt.


In de
reformatorische catechese
kun je dat proces,
en de problematiek die eran vastzit,
prachtig terugvinden:
geloven is 'niet alleen maar een stellig weten of kennis,
waardoor ik alles voor waarachtig houd,
dat G D ons in Zijn woord
heeft geopenbaard,
maar ook een vast vertrouwen ...'
[Heidelbergse Catechismus:
vraag & antwoord
21].


De
verbetering,
die het Nederlands geen goed doet {'waarachtig' i.p.v. "waar"} en de aanvulling {ook een vertrouwen} spreken
voor zichzelf.

-


Dat
werd alleen nog maar erger,
toen de vooronderstellingen van het christelijk geloof,
dus de basis waarop heel dat mooie gebouw van 'voor waar houden'
was opgetrokken, ook nog eens een keer geacht werd
op rationele gronden te
rusten.


Openbaring
als grond van bestaan was best,
maar hoefde eigenlijk niet, want met je gewone mensenverstand
kon je 'g d' & "Zijn Waarheid" ook ontdekken,
als je het maar goed
gebruikte?


Ik zal
niet weer
in extenso het vervolg opdissen,
het komt neer op een hele serie van opstanden van het gevoel tegen verstandsreligie.


Met
de pietisten
WAS die trouwens al begonnen:
belijden was goed, maar BELEVEN wat je belijdt,
DAAROP komt het toch
aan?!


De
Hernhutters
maakten DAT tot een centraal thema,
en Schleiermacher gaf er een theologische wending aan,
door van religie als een verstandskwestie [voorwaarhouden als DE clou]
afstand te
nemen.


Religie
is een 'eigne Provinz',
en zetelt niet in het verstand, valt ook niet samen met moraal,
al volgt er moraal uit, en al kun je niet
zonder verstand.

~liefdesverdrietknipoogverliefd~
engel
21 sep 2005 - bewerkt op 25 mrt 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende