in persia kwam weer een nieuwe dynastie

Een Romeinse keizer, Valerianus, werd door de Perzen krijgsgevangen gemaakt & stierf in krijgsgevangenschap. Antiochia werd ettelijke malen
geplunderd. GOTHEN deden invallen in Thracia & Klein~Asia. In het jaar 274 probeerde keizer Aurelianus het uitgebluste rijk te verenigen door een sobere zonnereligie in te voeren.

Hij vatte de zon op als een universele god en alle plaatselijke culten als de individuele manifestaties van die god. Rome bewoog zich in de richting van het montheisme.

In het jaar 284 werd Diocletianus keizer, hij bracht het land enige stabiliteit en maakte tijdelijk 'n eind aan de burgeroorlogen. In het jaar 313 erkende keizer Constantijn 't christendom als de officiele godsdienst van Rome! De opvolger van Constantijn, z'n zoon Constantius, beschouwde de joden als 'n 'verachtelijke sekte'.

Die uitdrukking zou weldra 'n vaste plaats verwerven in de vocabulaire van de zg. 'westerse mens'! In het jaar 364 deelden de broers Valentianus & Valentius het Romeinse rijk broeder-lijk in tweeen. Valentianus nam Italia & de westelijke districten, Valentius kreeg alle oostelijke provincies. Het patriarchaat bleef tot het einde van de vierde eeuw een belangrijke instelling, maar de Roomse Kerk was geergerd dat een semi-autonoom joods lichaam van bijna vorstelijke statuur een machtige erezetel in Palestina bezette.

De laatste patriarch was rabban Gamali'el VI, toen hij omstreeks 425 stierf, schafte de kei zer 't patriarchaat af: het Sanhedrin hield op te bestaan!

De grote hoeveelheid Palestijnse discussies en interpretaties die rond de misjnah van rabbi Juda 'haNasi/de Vors't waren ontstaan, werd verzameld & op schrift gesteld in de decennia rond het jaar 400. Geleerden in Tiberias had-den een groot aandeel in de samenstelling en redactie van de verzameling.

Het definitieve werk is de neerslag van twee eeuwen rabbijns ge-dachtengoed: Verhalen/Parabels/Gelijkenissen,
Predicaties & Verbluffende Fantasierijke Interpretaties van bijbelse verzen ter onderwijzing van ethisch gedrag werden omstreeks deze tijd ook verzameld en uitgegeven in aparte banden. De geleerden uit dit tijdperk zijn bekendgeworden als de Amoraiem, de 'explicateurs'.

De gepubliceerde vorm van hun wettische discussies tezamen met de misjnah staat bekend als de Palestij nse of Jeruzalemse Talmoed!

Het werk werd haastig uitgevoerd, alsof ze wisten dat ze nu tijd tekort kwamen: bij de laatste twee afdelingen v an de misjnah ~ HEILIGE ZAKEN & REINIGINGEN ~ ontbreekt het toegevoegde materiaal helemaal en van andere tractaten ontbreken 'r delen ...

Vele tientallen eeuwen tussen Avra{ha}m & de "Apocalyps" die ook nu nog steeds blijven voortduren dwars door alle veranderingen heen ...