Ietwat handzamer hiërarchieën gesponsord door Rome

Hoewel de Romeinse geschiedschrijvers de mond volhebben over 'hoofdmannen & koningen' der Bataven en Friezen, kan de archeoloog in het begin van de Romeinse tijd nog geen duidelijke elite aanwijzen. De meeste mensen waren eerst en vooral baas op eigen erf, ook al hadden ze natuurlijk daarnaast nog serieuze verplichtingen jegens hun verwanten en de meest nabije buren. Binnen deze op de familie gerichte samen-levingen bracht elk voorgenomen huwelijk een sociale aardverschuiving van jewelste mee, want bij zo'n ingrijpende gebeurtenis mesten ook de grenzen van de familieverplichtingen opnieuw worden vastgesteld. Daarom bemoeide iedereen zich met de partnergeweld van een familie-lid? Maar de relatieve sociale gelijkheid die hier heerste zou i/d loop van de Romeinse periode snel verdwijnen! Net als alle andere provincies van het rijk namen hier ook samen met de groeiende welvaart de sociale verschillen sterk toe. Rome bevorderde het ontstaan van 'n inheem-se elite met alle beschikbare middelen, want om 'n efficiënter bestuur van de buitengewesten mogelijk te maken had zij behoefte aan 'n veel duidelijker hiërarchie. 't Romeinse bestuur was immers sterk 'getrapt' ingericht. De Romeinse gouverneur overlegde met de aangewezen lei-ders van een volksstam, die op hun beurt dan weer de voorschriften van Rome in eigen bewoordingen aan hun volk konden doorgeven. Dat die aldus aangestelde (& zich aanstellende) hoger heren langs deze route de lasten ook wel op hun onderdanen konden afwentelen, nam de Romeinse staatsordening voor lief. Vanzelfsprekend ontstonden er zo ook op de debuut nieuwe woon- & omgangsvormen: de gevolgen van al die ontwikkelingen worden voor de archeologen al in de eerste eeuw na Christos duidelijk zichtbaar! Zo liggen er @ Oss & Hoogeloon in Noord-Brabant aan het begin van deze eerste eeuw CE twee grote dorpen waarvan de huizen binnen een gemeenschappelijke omheining staan. Aan-vankelijk zijn alle huizen nog ongeveer evengroot, maar dat gaat al snel veranderen? Ná het jaar 100 neemt zo in beide plaatsen het centrale huis steeds meer pompeuze kenmerken aan, terwijl de simpele onderkomens v/h gewone volk respectvol afstand nemen? In de laatste fase is dat herenhuis al 'n Romeinse villa geworden en zijn de overige onderkomens zelfs geheel buiten beeld geschoven. Zó groeit er dan ook in de zuidelijke helft van ons land al 'n klasse van grootgrondbezitters die zich in uiterlijk & levenswijze scherp wenst te onderscheiden van het ge-wone volk! In feite het 'gebruikelijke' patroon van sociale veranderingen door alle plaatsen, tijden en situaties heen: culturele beïnvloedingen door middel van sieraden, geld & goed, grondstoffen, ruilhandel, overeenkomsten, overheersingen, wapens, traditie, gebruik- & modefratsen, met in het verlengde daarvan 'natuurlijk' meer concurrentie, consumentisme, demoratie, fascisme & aanver-wante revoluties, kolonisaties & vormen van 'wereldwijd' imperialisme?!