Hoe kun je dat doen?

RP: "Ten eerste kun je de randvoorwaarden zo optimaal mogelijk maken. Simpel gezegd: als je slecht ziet, moet je een bril kopen. Verder kun je zoveel mogelijk gegevens verzamelen: met collega's praten, ergens een boek over lezen, op onderzoek uitgaan! DÀT alles maakt verschil voor wat jij voor waar houdt & wat niet?"

WvdP: 'Om even bij uw voorbeeld te blijven: deed Breivik die dingen dan niet?'

RP: "Volgens mij koos hij ervoor om zich ALLÉÉN met bepaalde mensen in te laten en bepaalde informatie níet tot zich te nemen. Bovendien is er nòg 'n manier waarop jij jouw overtuigingen kunt beïnvloeden: door aan je intellectuele deugden & ondeugden te blijven werken. DÀT is cruciaal. Ik denk dat het probleem bij Anders Breivik vooral dáár zit."

'Intellectuele deugden?'

"'t Gaat hier om 'n mentaliteit: hoe OPEN sta je voor anderen, kies je ervoor om in lastige situaties éérst met anderen te overleggen & durf jij kritiek serieus te nemen? 't Kan jaren kosten om je deze houding eigen te maken. Er zou daar, vind ik, voortaan meer aandacht voor moeten komen. In het onderwijs overheerst het 'Lagerhuismodel': leerlingen leren vooral om de eigen standpunten te verdedigen & in de politiek zie ik dat ook: ZINLOZE LOOPGRAVENDISCUSSIES: HARD OP ELKAAR BLIJVEN SCHIETEN, ZONDER POGING TOT BEGRIP!? Dat vind ik zorgwekkend." Voor sommige opvattingen, zegt Rik Peels, kùn je niet verantwoordelijk worden gehouden, omdat je ze niet kàn beïnvloeden. DÀT is bv. 't geval bij indoctrinatie of dwang. En je hoeft ook niet overal een mening over te vormen, vindt RP: "Met de komst van internet is de hoeveelheid informatie die voorhanden is, haast grenzeloos geworden. In theorie zou je je overal in kunnen gaan verdiepen. Dat hoeft niet. Pas als je merkt dat je tegenstrijdige overtuigingen hebt, of als 't om zaken gaat die moreel van belang zijn, ben je verplicht om jouw denken onder de loep te nemen. Maar zelfs dàn zijn er geldige excuses om dat níet te doen."

{wordt vervolgd}