hitherto

we did manage to survive more or less KA DB pa 125 Anselmus voltooide 't commentaar op de bekendste boeken: Psalmen, Brieven van SP & 't Euangelie van Iohannos. Hij verzamelde ook SENTENTIAE, 'n bloemlezing uit de 'meningen' v/d kerkvaders, gerangschikt naar onderwerp. Zijn broer Radulphus deed 't euangelie van Matai, & zijn studenten Gilbertus Porreta (Gilbert van Poitiers) & Petrus Lombardus voltooiden 't project!

Docenten lazen de van commentaar voorziene tekst voor aan hun studenten, die vervolgens de gelegenheid kregen om vragen te stellen & ook verder te discussiëren.

Later, toen 't aantal vragen steeds groter werd, kwamen er afzonderlijke sessies voor QUAESTIONES! 't Debat werd zo dan ook heviger toen studenten begonnen te experimenteren met de aristotelische logica & dialectiek.

Weer anderen pasten de nieuwe weten-schap v/d grammatica toe op de bijbeltekst: waarom hield 't Latijn v/d Vulgaat zich niet aan de basisregels v/h klassieke Latijn? En gaandeweg ontstond er 'n scheiding tussen de monniken-kloosters & de kathedraal-scholen: in de kloosters concentreerden leraren zich op de Lectio Divina omdat zij wilden dat hun novicen de Bijbel op meditatieve wijze zouden lezen om hun spiritualiteit zo verder te kunnen ontwikkelen. In de kathe-drale scholen stelden de docenten daarentegen meer belang in de nieuwe wetenschap en de objectieve(r) bijbelkritiek?!

Er was ook 'n nieuwe belangstelling voor de letterlijke betekenis v/d bijbel, in 't voetspoor v/d rabbijnen uit Noord-Frankrijk. Rabbi Sjlomo ben Yit-schak, beter bekend als RaSJi (1040-1105), was niet geïnteresseerd in Aristoteles: als hartstochtelijk filoloog @ Troyes hield híj zich vooral bezig met de gewone betekenis v/d bijbeltekst. Hij schreef 'n lopend commentaar op de tekst v/d Hebreeuwse Bijbel & concentreerde zich daarbij op de losse woorden op 'n mNier die nieuw Licht wierp op de tekst: zo merkte hij bv. op dat BERESJIET, 't allereerste woord v/h eerste hoofdstuk van Genesis, ook 'in 't begin VAN' kon betekenen, zodat de zin dan als volgt zou luiden: "In 't begin van G ds schepping van hemel & aarde was de aarde (nog) 'n vormeloze leegte [TOHOE WAVOHOE]!" Dìt hield in dat de grondstoffen voor de aarde al aanwezig waren toen G d met z'n schepPINGSWERK begon, & dat hij/zij 'alleen maar' orde aanbracht in die TOHOE WAVOHOE (woestenij)! RaSJi merkte ook op dat BERESJIET in 'n bepaalde uitleg i/d midrasj werd opgevat als 'omwille van 't begin', & dat i/d bijbel zowel Israël als Torah "'t begin" werd genoemd. Betekende dit dat "G d" 'de wereld had geschapen om Israël de Torah te schenken? {Wie v/d drie was 'r 't 'eerst': adama/aarde, land/mens of wet/boekrol!?} ...

Kortom, RaSJi's methode DWONG de lezer ertoe om GOED naar de tekst te leren kijken alvorens hij/zij z'n/d'r eigen midrasj in kon stoppen: zíjn commentaar zou één v/d belangrijkste & invloedrijkste gidsen voor de Pentateuch worden? [Wederzijds bevruchten was altijd al 't geval geweest!]