hijgerig?


er
zat 'n
mydiaapje op 'n
mydistokje achter moeders
mydikeukendeur: hij had 'n mydigaatje
in z'n mydirokje & daar stak z'n
mydistaartje
deur

tussen ethicus & estheet

Een narcistische levensbeschouwing,
het niet kunnen beheersen van driften,
niet de verantwoordelijkheid op je willen nemen voor wat je gegeven is:
we krijgen steeds vaker de beperkingen
van onze platte, hedonistische vorm
van individualisme
te zien.

We zouden er beter aan doen ons af te vragen
wat het werkelijk betekent om een individu of een zelf te worden: hoe worden we een zelf?
Door te beginnen met onze eerste stappen op weg naar de zoektocht naar ons zelf,
waarbij we heen en weer geslingerd worden tussen twee levenswijzen:
de esthetische en de ethische.

Door deze twee
tegengestelde perspectieven naar voren te brengen
en geen betoog van het ware zelf te geven,
willen we ons bepalen bij onze eigen opgave tot zelfwording:
we trekken ons als het ware als 'zelf' terug en geven het woord
aan verschillende pseudoniemen
en personages.

Het esthetische perspectief
bestaat uit losstaande onderdelen
die ogenschijnlijk de onsamenhangendheid
van de esthetische levensstijl symboliseren:
het esthetische leven, dat wordt bepaald door geluk,
bestaat namelijk niet uit continuiteit, maar veeleer
uit wisselvalligheid.

De estheticus leeft op het toeval,
of op de beschikkingen van het lot en is afhankelijk van wat ons toevallig is toebedeeld:
talent, mooi uiterlijk of begaafdheid en evenals het lot is het geluk zelf ook iets wat ons
toevalt en is daarin toevallig ~
onberekenbaar!

De estheticus in ons
ervaart dus 't natuurlijke geluk:
een onmiddellijke, naieve vorm van esthetisch leven.
Je kunt deze vorm vergelijken met een spelend kind dat volmaakt opgaat in het spel
en zich niet bewust is van het geluk zelf.
Daarnaast is er 'n reflexieve vorm
van 't esthetische leven.

De reflexieve estheet
is zich ook bewust van het ongeluk.
Dat wil zeggen: dat de werkelijkheid die wij zijn,
niet samenvalt met 't ideaalbeeld dat we van onszelf hebben.
Binnen 't ethische perspectief wordt vervolgens commentaar geleverd
op 't esthetische leven.

Volgens de ethicus
stelt de estheet zich te afhankelijk op van de toevalligheden van het leven,
of deze nu iets vreugdevols of iets verdrietigs zijn.
We zijn als estheet teveel gericht op het momentane waardoor het
ons aan continuiteit
ontbreekt.

Bovendien
is de estheet op 'n gekunstelde manier op zoek naar geluk:
we willen het geluk veel te graag nastreven, terwijl we eigenlijk lijden aan zwaarmoedigheid.
Zo'n estheet komt daarom dan ook niet
in het reine met zichzelf.

Wat kan de ethicus hier tegenover stellen?

Hier komen we terecht
bij het belang van de wil!
De mens zit niet [meer] vast aan de schommelingen van het noodlot of aan ons verleden.
We kunnen namelijk altijd de vraag stellen of we zo zillen zijn zoals we zijn.
Door ons deze vraag te stellen, worden gedwongen om te kiezen
tussen beide aangeboren &
ingebakken neigingen.

Voor de estheet
is dit een triviale keuze uit de vele mogelijkheden die er in het leven zijn:
wat we ook kiezen, het maakt niet echt zo bar veel uit?
Maar volgens de ethicus in ons gaat het er juist om
BEWUST
te kiezen voor de dingen die ons zijn toegevallen: je kiest werkelijk om trouw te blijven aan jouw geliefde
en je kiest er echt voor om jouw beroep zo goed mogelijk
uit te oefenen!

Een dergelijke keuze
is zowel een keuze voor het goede als ook een keuze voor 'het zelf':
door te kiezen, kies je als het ware jezelf in jouw 'eeuwige bestemming'.
Volgens de ethicus in ons word je pas een zelf door alle keuzes die we maken?
Ja, maar eigenlijk gaat het om maar
EEN
fundamentele keuze:
de keuze om jezelf
als levensopgave op je te nemen,
zowel in onze beperktheden als in onze mogelijkheden!
Je neemt verantwoordelijkheid voor heel je leven
waarbinnen je al die verschillende keuzes maakt.
Terugkomend naar 't hedendaagse platte individualisme:
valt dit samen met 't esthetische leven?
Er zit zeker iets esthetisch in: het hijgerige en momentane
zie je terug in onze belevingscultuur: je leeft,
maar voor zover je iets beleeft.
't Ethische bekritiseert een dergelijke levensstijl,
maar het is te makkelijk
om het doorgeschoten individualisme
samen te laten vallen met 't esthetische
en vervolgens te betogen
dat het ethische
DE
oplossing is.

Hoewel
we dus een voorkeur
zouden kunnen uitspreken
voor een van deze beide levenswijzen,
lijken we [afhankelijk van onze instelling]
de ethicus gelijk te geven?
Op theoretisch niveau heeft de ethicus absoluut gelijk!
Maar als puntje bij paaltje komt zijn alle mensen in de grond van de zaak religieus,
ook al blijft ons zoogdierlijke staartje door ons ethische rokje steken.
Voor 'g d' {de [on]bekende} hebben we altijd weer ongelijk?
Deze gedachte is geen vrome deemoedigheid,
maar juist een bevrijdend perspectief!
Ons eigen ongelijk is namelijk altijd een ongelijk
ten overstaan van g d als de transcendente
van 't overstijgende: 't religieuze perspectief
stelt ons voor de keuze
of we opgebouwd willen worden
door iets buiten ons
[of nog onbekende
groeiende binnenin
ons]!

Als
je zoiets
goed 'leest', dan ontdek je
dat deze woorden ook impliciet
kritiek uiten op
de ethicus.

De
ethicus in
ons kan dan
misschien wel 'helemaal gelijk
hebben' met zo'n betoog, maar dat
zegt nog niets over het leven dat we leiden?
De vraag wat het betekent om een individu
te zijn, keert ook bij de ethicus
als een boemerang terug:
net als bij
ieder van
ons.


Soren Kierkegaard
Of/Of
Boom, A'dam, 2007
ISBN 9789085064787
794 blz. a 59,90 euri
met dank aan Pieter Vos
& 'de troost v/h
ogenblik'
13 feb 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 80 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende