hellfire brimstone press perverts & past populists
HELLEND SCHRIJVEN
Andere tijden: journalisten in oorlogstijd. VPRO gids MvB Geschiedenis 24, dagelijks ...
Ook Nederlandse journalisten blonken in 1940-'45 niet uit in heldhaftig verzet tegen de Duitse bezetter.
De wens is de vader van de gedachte: Nederlandse journalisten hebben tijdens de 2de Wereldoorlog meer weerstand geboden aan de Duitse bezetter dan andere beroepsgroepen. Helaas wees de praktijk anders uit. De overgrote meerder-heid bleef werkzaam in de gelijkgeschakelde pers, slechts 75 journalisten maakten in die 5 jaar de overstap van 'n legale naar 'n illegale krant. Daar was dan ook veel moed voor nodig, bovendien zijn 'r plausibele verklaringen voor 't feit dat het gros zich, misschien ongewild, dienstbaar heeft gemaakt aan de Nieuwe Orde. Om te beginnen dachten de meesten toen weinig of niet na over de moraal v/h journalistieke metier, & ook niet over 'hoge' politiek, want dat was meer iets voor de hoofdredactie. Bovendien voerde de bezetter 'n zeer subtiel persbeleid; Nederland moest langzaam maar zeker worden ge-wonnen voor 't nationaal-socialisme. Natuurlijk werd 't ANP gelijkgeschakeld & leverde i.p.v. Britse & USA/ Amerikaanse pers-bureaus voortaan 't Deutsche Nachrichtenburo 't nieuws, maar de nazi's voerden geen censuur per krant in, zoals te doen gebruikelijk in oorlogssituaties. De NL pers diende vooral i/d waan gelaten te worden dat ze autonoom kon blijven ...
Wel kreeg ze allerlei instructies opgelegd: zo was kritiek op nazi-Duitsland verboden, & over de Jodenvervolging mocht ook niet worden bericht. Eveneens moesten Wehrmacht-berichten worden afgedrukt, maar overigens hoefde niet nadrukkelijk pro-Duits te worden geschreven. Journalisten werden aangespoord om 'n vakorganisatie op te richten, de Journalistenvereniging, die kon ijveren voor goede arbeidsvoorwaarden & 't invoeren van redactiestatuten. Kortom, journalisten werden voorzichtig aangepakt. Ze hoefden geen pure propaganda te bedrijven & voelden zich doorgaans niet echt onoverkomelijk belemmerd in hun werk. De bezetter was al tevreden als 't nazi-gedachtegoed op 'n onnadruk-kelijke wijze door de berichtgeving werd gestrooid. Zo belandden de meeste journalisten haast ongemerkt op 't hellende vlak tussen aanpassing & collaboratie. Werden bijvoorbeeld redacteuren ontslagen, dan besloot de rest meestal toch nog maar door te werken om de krant draaiende te houden, dat was nog altijd beter dan voor
Volk en Vaderland te moeten werken. En wat te denken van mr. G.B.J. Hiltermann die voor de pro-Duitse
De Telegraaf bleef werken, maar tegelijkertijd onderduikers had? Uiteindelijk nam hij toch ontslag ~ volgens sommigen 'te laat', maar achteraf is 't makkelijk [ver]oordelen?! Min of meer 'fout' waren de ongeveer 250 journalisten die op kosten v/d Duitsers op kasteel Cannenburgh in Vaassen via cursussen & lezingen werden ingevoerd i/d nazi-leer. Pas in 1943, toen zich 'n kentering i/d oorlog aftekende, kwam ook 'n omslag i/h persbeleid & heerste voortaan de harde aanpak.
Na de oorlog legde de Raad voor de Perszuivering zo'n 700 journalisten [v/d ongeveer 2000] 'n beroepsverbod op voor de duur van EEN, tot in 't uiterste geval 20 jaar



Asih, man, 80 jaar
Log in om een reactie te plaatsen.
vorige
volgende