Heilige excrementen van Tent- & Torenbewoners ...

Lang leve de verdieping van religie & filosofie: het neoliberale mensbeeld mist een diepere kern volgens Jan Greven in Trouw vandaag. Zonder basale beschaving krijg je moralisering van boven af opgelegd n.a.v. Slavoj Zizek in z'n Living in the End Times, Verso, 432 blz. €22

De Rechtersstoel voor het Laatste Oordeel is leeg. De deuren naar de Eeuwige Bestemming gesloten. In de Wies Kirche. 'n super rococo, contrareformatie kerk a/d voet v/d Beierse Alpen is de tijd v/h oordeel nog niet gekomen. Heel anders is 't zo'n 1000 kilometer naar 't zuidoosten
i/d Griekse Meteora kloosters. Op de muurvullende fresco's is 't Laatste Oordeel al in volle gang. Rechts de zaligen, links slokken zeemonsters de zondaars op. In 't nieuwste boek v/d Sloveense filosoof Slavoj Zizek lees je 'n verklaring voor dit verschil. Voor de Grieks-orthodoxe gelovige is de Christos HET ideaalbeeld. Met Maria als goede tweede. Christelijk leven is navolging van dat ideaal. Vandaar alle heiligen i/h voorportaal v/d kerk.

Zij gingen VOOR: de gelovigen volgen hun voorbeeld. NA 't sterven volgt 't oordeel! Via die fresco's houdt de kerk hen dat voor. In de Westerse rooms katholieke kerk wordt Christus" offer aan 't kruis in de eucharistie herhaald tot "JC" komt voor 't Laatste Oordeel! Tot die tijd blijft G ds Rechtersstoel leeg & neemt de kerk, contrareformatorisch zelfbewust, "G ds zaak waar"! En de protestanten? Eigenlijk zijn de protestanten Zizek 't liefst. Vooral Luther, die de mens zag als 'n excrement, als goddelijk uitwerpsel, letterlijk gevallen uit G ds anus: in het Luthers protestantisme wordt goddelijke incarnatie (vleeswording) 't meest letterlijk opgevat. G d identificeerde zich met zijn uitwerpselen (die hun oorsprong vergaten)?!

Ik lees (aldus JG) Zizek graag. Niet zozeer vanwege zijn (interessante) theologische observaties, maar meer vanwege zijn analytische kritiek o/d huidige neoliberale maatschappij. Iedereen mag er onbeperkt uitzijn op eigen gewin. Contracten nemen er de plaats in van relaties. Het multi-culturalisme beschouwt, heel tolerant, [alle] godsdienstige opvattingen als gelijkwaardige, zij 't voor het openbaar discours irrelevante, privé-meningen, maar verliest zijn tolerantie al bij de huidskleur van Zwarte Piet. In deze neoloiberale maatschappij ontbreekt iets. Een kern. Stel je voor dat er na een scheepsramp twee overlevenden zijn. En stuk wrakhout kan slechts EEN van hen redden. Volgens de filosoof Immanuel Kant,
aldus Zizek, verbiedt geen morele wet die twee om voor hun leven te vechten. Met de mogelijkheid dat iemand om een niet-pathologische reden
vanuit een bovenethische kern zijn leven geeft voor de ander, houdt de kantiaanse ethiek geen rekening. Zo'n diepere kern, noem het liefde, of tot offer bereide beschaving, ontbreekt in het mensbeeld van de neoliberale maatschappij. In een maatschappij met common decency, a.h.w. basale beschaving, de term is van George Orwell, is minimale wetgeving voldoende om te voorkomen dat mensen elkaar lastigvallen.

Zonder deze decency krijg je een eindeloze stroom van boven opgelegde moralisering. Als een bovenethische kern om met iemand anders rekening te houden ontbreekt, moeten mensenwetten van buiten beschermen tegen willekeur en gelijke behandeling afdwingen. Vandaar dan ook die nadruk op Artikel 1 van onze Grondwet, dat discriminatie verbiedt. Vandaar ook de steeds nieuwe groepen 'slachtoffers' die zich gediscrimineerd voelen en opkomen voor hun 'rechten'. Wetgeving moet het gebrek aan basale beschaving opvullen. Aan het einde van zijn boek citeert Zizek de Franse componist Eric Satie die z'n pianomuziek omschreef als musique d'amusement. MUZIEK DIE OMRINGT ALS EEN MOOI MEUBLEMENT. ZONDER OP TE DRINGEN. JE KUNT ER DOORHEEN PRATEN. STERKER NOG. SATIE MOEDIGT DAT AAN. MAAR INEENS, ALS ER EEN STILTE VALT IN DE CONVERSATIE, HOOR JE DE MUZIEK. ZE VULT HET GAT, LEIDT AF VAN HET GROTE THEMA EN LAAT DE ACHTER-GROND HOREN DIE MENSEN MET ELKAAR VERBINDT EN DIE ANDERS ONHOORBAAR GEBLEVEN ZOU ZIJN ...

De Griekse gelovigen die de icoon kussen in de Meteora kloosters stellen zich ook open voor zo'n achtergrond, die, net als bij Satie, anders on-opgemerkt zou zijn gebleven. Je kijkt naar ze en voelt wat Zizek bedoelt als hij schrijft dat liturgie de vage aanwezigheid oproept van niet-specifieke betekenis. Vager kan het haast niet. toch begint geloof, begint liefde, begint ook beschaving, met die ontvankelijkheid voor pure betekenis. Nog zonder inhoud. daarom herkennen we, ondanks alle verschillen, iets van onszelf in de Griekse vroomheid.

Ze maakt ruimte voor achtergrond ...

Net als muziek van Satie. Wat klinkt door vanuit die achtergrond? Voor Zizek is dat zijn, door hem op eigen wijze ingevulde, communisme.

Voor mij is dat het gevoel omringd te zijn door G ds liefde ...