'hebbedingetjes' {& hun gevolgen}

Niemand snapt het verval werkelijk. De ondergang van de islamrijken in 'n leesbaar boek samengevat: 'n geschiedenis v/d wereld door 'n paar moslimse ogen. OOIT overheersten drie islamitische rijken de wereld. Tamim Ansary onderzocht hoe 't zo is gekomen dat zij in zo'n verval zijn geraakt & 't Westen die dominante rol heeft overgenomen. Met dank aan Eildert Mulder @ trouwe verdieping van boeken .......

De 18de-eeuwse stoommachine van de Engelsman James Watt luidde 'n grote maatschappelijke omwenteling in. Alreeds i/d 16de eeuw deed 'n Turk dezelfde uitvinding. Maar 'n Turkse industriële revolutie bleef uit. Deze Turkse stoommachine liet 'n spit draaien: voor het roosteren van 'n schaap! Journalist Tamim Ansary schrijft in 'Een geschiedenis v/d wereld door moslimse ogen', dat dit ingenieuze mecha-niek wel bedoeld zal zijn geweest als gadget voor 'n steenrijk persoon. Misschien was 't doel minder onnozel.

De Turken veroverden des-tijds met hun grote legers zowel de Balkan, Noord~Afrika, de Oekraïne als allerlei andere regio's. Dit automatisch draaiende 'stoomspit' kon dus zowel op tijd als mankracht besparen bij de voedselbereiding voor soldaten. Deze uitvinding was niet te vergelijken met de toe-passingen die de latere Engelse stoommachine kreeg. De Engelsen kampten met overstroomde kolenmijnen. Ze hadden goede pompen nodig, & stoomkracht bleek DE oplossing. En zoals gewoonlijk: van 't ene kwam weldra 't andere?! Houten sporen waarover ze de op-gedolven steenkool vervoerden lagen 'r al. ZO ontstond 't idee om OOK die kolenwagens met stoom aan te drijven ~~~~~~~~~~~~~~

DIT alles gebeurde in 'n tijd waarin moslims 'n schrikbarende ontdekking deden: stukje bij beetje nam de westerse invloed hand over hand toe! De 3 ooit eens zo machtige islamitische wereldrijken, {'t Turkse Ottomaanse Rijk, PERSIA & 't Indiase Moghoel~imperium} dreigden zelfs in te storten. Ze zaten rotsvast in 'n web, gesponnen door buitenlandse handelaars & adviseurs, & tenslotte ook militairen!

NIEMAND wist goed HOE 't zover gekomen was: zelfs NU NOG is 't voor historici lastig om die oorzaken van dit verval te achterhalen ...

In eerder eeuwen was juist de ISLAM diep Europa binnengedrongen, EERST in Spanje & later i/d Balkan. In 1683 lagen de Turkse legers voor Wenen: 'r was 'n verschil tussen de islamitische opmarsen @ EU & de LATERE onderwerping van vrijwel de HELE moslimwereld ...

De moslims veroverden delen van Europa via militaire campagnes: Europa pakte 't later anders aan, aanvankelijk ZONDER 'n meester-plan maar wel erg effectief! Ansary fantaseert over ' marsmannetje dat rond 1600 de wereld bezoekt. DIE MOET dan wel de indruk krijgen dat binnen afzienbare tijd de ISLAM zal (gaan) heersen over de HELE wereld?! Die 3 islamitische rijken zijn goed georganiseerd!

De heersers zijn Turken (nog amper 1000 jaar de baas in Klein~Asia!), de cultuurtaal is Perzisch & de cultustaal Arabisch. De overheer-sende godsdienst is dezelfde & 'r gelden vergelijkbare kledingsvoorschriften & fatsoensregels! Gilden ordenen de productie! Zij zijn ver-bonden met mystieke soefi~ordes, waardoor de nijverheid zelfs 'n spirituele waarde verkrijgt ...

Misschien dat juist vanwege DIE relatieve harmonie de behoefte aan technologische ontdekkingen minder is?

Er is echter WEL 'n ZWAK punt: die 3 wereldrijken hebben, om stand te (kunnen) houden, militaire expansie nodig. En wanneer DIE niet meer mogelijk blijkt te zijn ontstaan 'r (steeds meer) problemen, nog vergroot door Europese handelaren (bijvoorbeeld v/d Nederlandse VOC)! Met overvloedig Zuid~Amerikaans edelmetaal kunnen ze ALLES & IEDEREEN omkopen. Ze kapen grondstoffen, waardoor de grote oosterse nijverheid plat komt te liggen ~~~

Wanneer vanaf 't eind v/d 18de eeuw moslims gaan nadenken over hun verval ontwikkelen ze theologische antwoorden.

Zicht op economische & historische achtergronden hebben ze minder: ze zijn veel beter bedreven i/d 'godgeleerdheid' & dat ze vooral de theologie erbij bleven slepen heeft nog 'n reden. 't Verval creëerde 'n geloofscrisis. De grote veroveringen i/d glorieuze begintijd v/d islam bewezen (naar men toen meende & wou blijven geloven) DE WAARHEID v/d 'goddelijke boodschap'?!

EN NU, INEENS, zijn de moslims DE verliezende partij!? Sommigen concluderen daarom dat de moslims hebben gezondigd & "GOD"/ALLAH (in dit geval) 'boos' is. Ze bepleiten 'n terugkeer naar de oorspronkelijke islam & 'n totale afwijzing van Europese ver-nieuwing! ANDEREN vinden juist dat ook moslims de westerse beschaving moeten (gaan) overnemen. En 't debat (als je dat zo kunt be-noemen) GAAT TOT OP HEDEN (nog steeds) DOOR ...

Ansary, geboren in Afghanistan & opgegroeid i/d USA, is 'n vlotte verteller & zijn boek is zeer leesbaar!

WEL valt op dat hij bijna geen woord wijdt aan de boekdrukkunst, die i/d moslimwereld ongeveer vier eeuwen LATER z'n intrede deed dan in Europa?! Als je 't verval v/d moslimwereld behandelt dan kun je moeilijk om DIE gemiste informatierevolutie heen: Ansary is niet de enige geschiedschrijver die DEZE essentiële factor onderschat.