gut gut gut {haddikdatnoumaareerdergeweten&gedaan}

OVER
GEZELSCHAP KENNIS SCHOONHEID DEUGD GOD ENDE DOOD

Den spyeghel der salicheyt van Elckerlyc ~
Hoe dat elckerlyc mensche wert ghedaecht Gode rekeninghe te doen

In Elckerlyc wordt [ook] de {mydi}mens geroepen om de dood onder ogen te zien:
"hoe ieder mens voor G d wordt geroepen om rekening af te leggen"

't Verhaal vertelt over hoe 'n mens zalig kan worden,
dat wil zeggen hoe hij zich zo moet voorbereiden op de dood dat hij toegang krijgt tot de hemel!

'n Veelvoorkomend thema i/d late Middeleeuwen dat i/d literatuur van die tijd 'n grote rol speelt.
Wie go{e}d wil sterven & de hemel wil binnengaan, kan niet vertrouwen op geld of bezit,
maar heeft wel 'n zuiver geweten nodig. Over geloof, bijgeloof & geldklopperij ...

Om dit te bereiken is 't nodig om te biechten bij 'n priester & de laatste sacramenten te ontvangen:
er bestaan zelfs speciale boekjes met lessen om zalig te sterven {& heilig te worden}?

In de Elckerlyc wordt deze les verteld i/d vorm van 'n rederijkers-toneelstuk:
'n allegorisch spel, dat wil zeggen dat de personages abstracte begrippen belichamen.

De hoofdpersoon heeft geen alledaagse naam, maar heet Elckerlyc & z'n vrienden heten Gheselscap.
Door dit literaire middel is 't ook mogelijk om menselijke eigenschappen op 't toneel te zetten, zoals
Duecht of Kennisse.

De schrijver maakt ons daarmee duidelijk dat hij niet zomaar 'n verhaaltje vertelt,
maar iets te melden heeft dat alle mensen aangaat.

Toch zullen de mydikijkertjes deze allegorische personages
ook als gewone mensen herkennen: 't gaat tenslotte om 'n toneelstuk
& de personages moeten dus zijn uitgebeeld door mydimensen
van vlees & bloed.

Zo zal Elckerlyc er waarschijnlijk hebben uitgezien als 'n rijke koopman
terwijl de dood misschien wel 'n soort van gothisch badpakje droeg
waarop 'n skelet was geschilderd?

VANUIT DE HEMEL ZIET G D DAT DE MENSEN ZONDIG LEVEN.

HIJ ROEPT DE DOOD BIJ ZICH:
"ELCKERLYC" {'IEDEREEN'} MOET VERANTWOORDING AFLEGGEN OVER Z'N LEVEN!
DE DOOD GAAT NAAR ELCKERLYC & ZEGT HEM DAT HIJ 'N PELGRIMSTOCHT MOET MAKEN
{WAT HIER WIL ZEGGEN:
'STERVEN'}?

Elckerlyc probeert nog zonder succes de Dood om te kopen.
Zonder uitstel moet hij op reis.
Wel mag hij reisgenoten meenemen.

Elckerlyc vraagt Gheselscap, Neve (vrienden & familie) & Tgoet (Bezit) mee op reis,
maar zo gauw zij doorhebben wat de ware bestemming is, haken ze af!

Dan ontmoet Elckerlyc De Doecht [Deugdzaamheid], maar die is te zwak.
Kennise (elfkennis), de zuster van Doecht, brengt Elckerlyc nu bij Biechte,
en nadat hij boete heeft gedaan is Doecht weer aangesterkt.

Nu vergezellen ook Scoenheit, Vroescap (Wijsheid), Cracht & Vijf Sinnen (Zintuigen)
Elckerlyc op z'n tocht.

Deze ztelt nu z'n testament op & gaat naar 'n priester om de laatste sacramenten te ontvangen.

Als hij tenslotte bij 't graf aankomt laten alle reisgenoten Elckerlyc in de steek,
met uitzondering van Doecht, die tot in de dood meegaat & hem zal aankondigen bij G d.
Een engel brengt de ziel van Elckerlyc naar de hemel!

In de epiloog volgt dan onvermijdelijk de moraal van dit verhaal:
LATEN WE BIDDEN DAT IEDEREEN ZONDER ZONDEN VOOR G D VERSCHIJNT?

De middelnederlandse tekst van Elckerlyc: www.dbnl.org/tekst/_elc001elck01
& in vele talen vertaald als "EVERYMAN" ENKELE TIENTALLEN JAREN na 't ontstaan
& "JEDERMANN" uit 1911 door Hugo von Hofmannsthal!
Websites: www.kb.nl, www.literatuurgeschiedenis.nl,
www.heuvelrugkerken.nl

Kun je nagaan
wat je allemaal mist
als je inplaatsvan langer naar school te gaan
door tientallen landen gaat lopen zwerven, liften, varen, vliegen & verdwalen!?
't Voordeel is natuurlijk wel dat 't 'echte leven' meestal heel wat boeiender is dan schoolbanken?!
Ik ben dus blijkbaar alweer jaren bezig om die z.g. 'verloren jaren' in te halen [aan te vullen]
met wat ik nu thuis tegenkom op m'n cyberspeciale virtuele oogstaafjes.
Sowieso is 't leven 'n mengsel van vanallesennog wat?
Zelfs Jackson Browne zingt over
"Everyman"
...
30 mrt 2010 - bewerkt op 30 mrt 2010 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 80 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende