gottes macht ist myn cracht: die kooi hangt daar

Overal op aarde door alle eeuwen heen kun je voorbeelden vinden van hormonenstromen en credietcrises!



Ook in onze streken laaide keer op keer de kritiek op de kerk van Rome op: al vroeg ontstonden er zo in
brede lagen van de bevolking anti-roomse, en vooral anti-clericale stemmingen die in liedjes treffend wer-den verwoord. Epidemieen, watersnoden & werkloosheid maakten rond 1530 de ellende van het volk com-pleet. De Haarlemse bakker Jan Matthijsz wierp zich op als de nieuw leider. Hij predikte 't spoedige einde
van de wereld. In deze eindtijd zouden de mensen in 'gemeenschap van goederen' leven ~ hij voorzag 'n
vroege vorm van communisme, onmiddellijk zeer populair bij de allerarmsten. Matthijsz zond twaalf apos-telen uit om de plaats te vinden waar Gods Koninkrijk op aarde zou worden gesticht. Want het ging de eer-ste wederdopers niet alleen maar om een godsdienstige zaak: zij wilden ook gewapenderhand steden ver-overen om daar 'n radicaal andere samenleving te vestigen. Hun Koning van Sion droeg in zijn linkerhand
het Oude Testament, teken van zijn overtuiging, en in zijn rechterhand een zwaard, waarmee hij iedereen
die met hem van mening verschilde, het hoofd voor de voeten legde. Twee apostelen van Matthijsz kwa-men in 1534 in de Duitse stad Munster aan, alwaar ze veel burgers wonnen voor hun denkbeelden. Ruim veertienhonderd burgers lieten zich herdopen. Vrouwen schonken hun sieraden weg. Het Nieuwe Jeruzalem
lag in Westfalen! Het visioen van de heilige stad scheen werkelijkheid te worden. Van heinde & verre trok-ken grote groepen berooiden, maar ook welgestelden, naar Munster. Jan Matthijsz spoedde zich naar de Duitse bisschopsstad, waar hij de macht kreeg. Hij beval alle mensen die weigerden zich te laten herdopen
subiet buiten de stad te zetten. Tijdens 'n sneeuwstorm werden de goddelozen verdreven. Zij moesten er
al hun bezittingen en geld achterlaten, als bedelaars werden ze de wereld ingeschopt. Met de opruiming van de dwarsliggers ontstond meteen ruimte voor de stromen enthousiaste nieuwkomers. Al vrij rap [al in
1534] begon de machtige bisschop de belegering van de stad. Fanatiek deed Jan Matthijsz een roekeloze
uitval. In deze strijd waren de uitverkorenen immers onkwetsbaar? Prompt sneuvelde hij voor de stads~
poort. NU greep een van zijn volgelingen, de Leidse kleermaker Jan Beukelsz, de macht in Munster, Jan van Leiden was een groot toneelspeler en hij bezat veel organisatietalent. Tijdens zijn eerste belangrijke optreden rende hij naakt als een bezetene door de stad. Daarna bleef hij drie dagen zwijgen in zichtbare extase. Ten slotte verklaarde hij: 'God heeft mij geopenbaard dat het oude stadbestuur heeft af-gedaan. IK, Jan van Leiden, ben de nieuwe koning!' Op steeds eigenmachtiger en fantastischer
manieren wist hij de gemeenschap te motiveren tot bloedige godsdiensttwisten. 'Er bestaat nu niet
langer Mijn en Dijn,' zo zei hij, 'er is geen prive-bezit meer en niemand hoeft te werken
voortaan!' Nergens in de stad mocht er nog bij dag of nacht een deur op slot zijn. Veel vluchte-lingen hadden hun vrouwen in de stad achtergelaten, zodat daar wel drie keer zoveel vrouwen van huwba-re leeftijd waren dan mannen. Plotseling besloot Jan van Leiden om onder zijn volgelingen de veelwijverij in te gaan voeren. Als koning van Sion gaf hij zelf het voorbeeld door Divara, de mooie jonge weduwe van
Matthijsz, te trouwen, al had hij al een vrouw in Leiden. Al gauw onderhield hij binnen zijn waanzinnig luxu-euze hofhouding een harem van vijftiej ega's! Een wet werd van kracht waarbij alle vrouwen onder een be-paalde leeftijd waren verplicht om te trouwen. Op weigering stond de doodstraf, en een aantal vrouwen is hierom dan ook snel geexecuteerd. Tirannie hoorde bij het leven van alledag. De maatregelen om de or-de te handhaven werden onmenselijker naarmate de druk van het neleg en de honger groeiden. Veel van
die slachtoffers waren vrouwen. De ene werd onthoofd omdat ze haar man z'n huwelijksrechten niet gunde,
de andere vanwege overspel {want liefdesomgang met meerdere personen was alleen aan mannen toege-staan}! De keiharde straffen dienden ook om de ongestrafte vrouwen ietwat inschikkelijker te maken voor
de leiding van hun heren. April 1535 woedde er 'n nijpende hongersnood in Munster. Elk dier ~ paard, kat,
hond, muis of rat ~ was al gegeten. De mensen aten gras, mos, oude schoenen en de lichamen van hun
doden. Koning van deze nachtmerrie was jan van Leiden. Trouw aan zijn jeugdliefde begon hij massapelen
te regisseren: eens moest de stervende bevolkingh meedoen aan een danspartij die drie dagen duurde.
Al wie ervan werd verdacht om de stad te willen verlaten, werd door de koning persoonlijk onthoofd. Eerder
dan te capituleren zou Jan de hele bevolking hebben laten kreperen. Ten slotte - ruim 'n jaar na de over-name van de macht ~ viel de stad door verraad. Januari 1536 werd Jan van Leiden met gloeiende poken
doodgemarteld. En als waarschuwing aan alle "Hollandse profeten" en ander Nederlands tuig in het buiten-land, werd zijn lijk in een ijzeren kooi aan de hoogste torenspits opgehangen. Die kooi hangt daar nu nog!

Na de val van Munster is de jacht op de dopers geopend: of ze nu al dan niet revolutionair waren, vreed-zaam of gewelddadig, alle dopers werden nu vogelvrij verklaard! Niet alleen de roomsen, ook en vooral de
andere protestanten, hebben de anabaptisten, & al wie verder met dezelfde 'communistische' denkbeel-den behept was, bloedig aangepakt. In ons land bij honderden [in heel West~Europa bij tienduizenden] zijn de wederdopers verdronken, verbrand, onthoofd, opgehangen, geradbraakt, gevierendeeld, als dolle
honden doodgeslagen ~ in de nasleep van het wrede bewind van de "Hollandse profeten" Jan Matthijsz en
Jantje van Leiden.