Globalisering is allang niet meer van eergisteren.

'n Nieuw studieboek biedt 'n weids perspectief op de sociaal-economische geschiedenis v/d afgelopen 1000 jaar. Niet alleen verhelderend voor studenten. PvdS: De Britten hadden eind 18de eeuw volop reden tot pessimisme. De koloniën in Noord-Amerika hadden gekozen al voor onafhankelijkheid. 't Graanoverschot v/h Verenigd Koninkrijk was omgeslagen in 'n tekort: 'r moest weer graan worden ingevoerd ...

Reële lonen daalden. Economen van destijds, mannen als Adam Smith & Thomas Maltus die ook vandaag de myDidag nog 'n grote naam hebben, geloofden niet of nauwelijks in duurzame economische groei. Als Groot-Brittannië i/d komende eeuw hetzelfde welvaartspeil zou kunnen handhaven, mocht 't de handen al dichtknijpen. In werkelijkheid stond 't land aan de vooravond van 'n ongeëvenaarde sprong voorwaarts, later ook wel de Great Divergence genoemd, omdat dit deel van Europa economisch flink afstand zou nemen v/d rest v/d wereld. Wie in deze dagen van economische verwarring weer eens kenners hoort somberen, vindt in 'De wereld & Nederland' dit soort verhalen ter relativering. Ook schuldencrises zijn geen nieuwigheid. In 1557 ging de Spaanse kroon failliet. 't Wereldrijk van Karel V kon z'n renteverplichtingen niet langer nakomen. Dat zorgde ondermeer voor onrust op de financiële markt van Antwerpen. Bovendien droeg dit bij aan de verscherping v/d politieke & religieuze onrust. 't Spaanse belastingjuk legde mede de kiem voor de Nederlandse Opstand ...

Grote gebaren zijn i/d geschiedschrijving nog steeds 'n schaars goed. 'De wereld & Nederland' schuwt ze niet. Dit kloeke werk bestrijkt zo'n 1000 jaar & alle continenten. 't Is i/d eerste plaats bedoeld als handboek voor studenten aan universiteiten & hogescholen, maar 't werkt evengoed verhelderend voor geïnteresseerden zonder studieambities. 't Verhaal gaat over voortdurende veranderingen in inkomen, macht, risico's & denken, & hun invloed op 't dagelijks leven & de verhoudingen i/d wereld. Zelfs uit de dagen van VOOR de grote statis-tische verzamelwoede worden 'r cijfers in gepresenteerd die gedane beweringen ondersteunen. EEN v/d conclusies mag zijn dat de globa-lisering niet van (eer)gisteren is: de verknoping van economieën begon al vroeg! Er is overigens geen sprake van 'n permanente opgaan-de lijn: in 't midden v/d vorige eeuw vertoonde de globalisering 'n flinke dip. Pas in 1980 zaten de buitenlandse investeringen als percen-tage v/d totale productie i/d wereld weer op 't niveau van 1914. 'De wereld & Nederland' rekent met nog meer hardnekkige mythes af ...

Onuitroeibaar is 't verhaal dat 't poldermodel teruggaat tot de Middeleeuwen & de waterstaatkundige vertegenwoordigingen toen ook al 'n flinke stem hadden. Onzin, zo schrijft Marjolein 't Hart: de standenvergaderingen werden gedragen door de adel! Vanaf de 14de eeuw pas kregen de burgers uit de opkomende steden ietwat meer invloed. Polders & hun besturen waren van ondergeschikt politiek belang ......

Ook 't leunen op 't glorieuze verleden & de passieve jansaliegeest kunnen als verklaringen v/d late industrialisatie @ NL nu bij 't grofvuil!

NL had begin 19de eeuw simpelweg 'n ander economisch profiel dan landen met 'n sterk agrarisch karakter: wel speelden 'r wat andere erfenissen uit 't verleden mee, zoals bv. de grote macht van afzonderlijke steden, die de totstandkoming van 'n geïntegreerde nationale economie belemmerde.

De verrassendste inzichten biedt 't deel v/h boek dat over de sociale & economische geschiedenis van VOOR 1800 handelt: NL, later nog veel eerder trendvolger dan trendsetter, was toen 'n tijd lang leidend i/d wereld. Tegenover de veroveringsdrang v/d Spanjaarden, die alle uithoeken v/d wereld hun eigen cultuur & religie probeerden op te dringen, zetten de Hollanders & de Zeeuwen 'n veel commerciëler mo-del op, waarbij vooral de handelsposten fungeerden als schakel tussen de binnenlanden & de rest v/d wereld.

Daarnaast werden Hollandse modellen voor staatsfinanciering & legerorganisatie gekopieerd door de Britten, die daarmee de ontwikkeling van hun wereldrijk stimuleerden!

KAREL DAVIDS & MARJOLEIN 'T HART (red.): De wereld & Nederland. Een sociale & economische (voor~) geschiedenis v/d laatste duizend jaar. Boom, A'dam. ISBN 9789461052698; 372 blz. €45 't Enige wat me nog ontbreekt is 'geld', voor de rest ben ik eigenlijk zo gelukkig als 'n simpele plant of 'n eenvoudig dier: er komt voorlopig nog geen eind aan lezen & schrijven @ myDi
Dus voor nu: slaap zacht, droom zoet & tell us ALL ABOUT IT, IF you really want TO: DO SO! Ik ga naar Klaas Vaak & 't breinfestijn ...