KA DB PA 122 'n Groot deel v/d mis werd door 'n gewijde priester met gedempte stem gereciteerd & de stilte & heilige (helende) taal verplaatsten 't ritueel naar 'n totaal andere, bijzondere ruimte, waarin de gelovigen 't Euangelie konden ervaren als 'n Mysterium, 'n magische handeling a.h.w.
Die mis stelde hen in staat om in hun verbeelding deel te hebben aan 't euangelieverhaal & was zo Lectio Divina v/d leken geworden in die tijd ...
De cluniacenzers stimuleerden de leken ook om pelgrimstochten te ondernemen naar plaatsen die met Yesjoea & de 'heiligen' verbonden waren?
Nog maar heel weinig mensen konden toen de lange reis naar 't heilige land maken, doch volgens de verhalen waren sommige v/d apostelen ooit al naar Europa getrokken & daar ook gestorven: Sjim'on Petros/Kefas @ Rome, Yoseef van Arimatea @ Glastonbury in Zuidoost-England & ook Jacobus/Ya'akov 'de broer v/d Heer in 't Spaanse Compostela (etceterara)! Onderweg oefenden de pelgrims zich i/d christelijke waarden & zo dus leefden ze enige tijd (haast) al als monniken: ze lieten het wereldlijk ('werelds'

bestaan àchter zich, leefden tijdens die reizen celibatair, deelden er zo hun leven met andere pelgrims 'onderweg' & mochten niet vechten & geen wapens bij zich dragen!
Al met al was Europa nog wel steeds 'n gevaarlijk & troosteloos gebied: de landbouw was moeizaam & zwaar, er heerste om de haverklap weer eens hongersnood en ziekte her en der, & er was altijd oorlog doordat de adel zich voortdurend in onderlinge gevechten stortte waardoor het land opnieuw werd verwoest & hele dorpen in puin gelegd. Daarom probeerden de cluniacenzers telkensweer 'n bestand te forceren, & sommigen van hen trachtten de baronnen ('boyar/ins'

& koningen etc. 'op 't goede pad' te brengen, maar de ridders waren nu eenmaal soldaten & verlangden zodoende 'n strijdlustige(r) godsdienst.
Kortom: van 't ene komt meestal 't andere?
Eeuwenlange wederzijdse invloeden doen zich nog steeds gelden tot op de myDidag van vandaag ...
