Fritz the Cat & Snuf de Hond samen op oorlogspad?

We hebben toch geen romans nodig om dat alles in te zien? Op die situaties stuiten we voortdurend!

De werkelijkheid zelf is vaak te direct om dat probleem goed te kunnen onderkennen: we moeten er een beetje afstand van nemen om dat ietwat beter onder ogen te kunnen zien. Dat gebeurt wanneer dagelijkse voorvallen in de vorm van een verhaal gegoten worden. Dat helpt niet alleen de filosofen af van hun fixatie op abstracties, maar helpt ons ook in het dagelijks leven af van veel al te snelle (voor)oordelen. Want laten we niet nu vergeten dat niet alleen filosofen abstraheren: dat doet immers iedereen? "Het gaat slecht met Nederland want er zijn teveel buitenlanders!" ...

Dat is een nogal massieve uitspraak. Maar je kunt hetzelfde onbehagen ook uitdrukken in een verhaal: "Moet je horen wat mij nou is overkomen!"

Dat is misschien een waargebeurd verhaal, geen fictie, maar door de vorm laat het toch veel meer subtiliteiten toe dan zo'n massieve uitspraak ...

Wat er gebeurd is krijgt zo 'n (ander) gezicht, en gezichten hebben altijd heel veel kanten: romans zijn er nu juist goed in om die veelduidigheid van de werkelijkheid voortdurend naar voren te halen. Heeft de literatuur aan de andere kant wat aan filosofie? Wie een verhaal vertelt, in onze werkelijkheid of in de romankunst, kan het van zijn kant ook niet helemaal stellen zoned abstracties. Die spelen door het hele leven heen, ook al merken we dat vaak niet zo direct. We laten ons leiden door algemene ideeën: over rechtvaardigheid, over zaken van dood en leven, over "G d"!

Romans zijn vaak reflecties op al dat soort ideeën. Zo roept de roman 'Nevel' van de Spaanse schrijver Miguel de Unamuno de vraag op wat het begrip 'G d' eigenlijk in ons leven betekent. Om dat te illustreren laat hij zijn hoofdpersoon op bezoek gaan bij de schrijver zelf, bij meneer Una-muno dus, die immers als schrijver zijn 'God' is. In 'Oorlog en vrede' van Tolstoj gebeurt iets vergelijkbaars. Dat is een boek over de Napoleon-tische oorlogen, maar er worden ook heel veel theoretische gesprekken in gevoerd over de vraag wat geschiedschrijving eigenlijk is. Daarin werd
niet alleen maar verslag gedaan van het verleden, maar wordt dat ook in kaart gebracht en gesystematiseerd. De geschiedschrijving is dus zelf ook al een vorm van abstractie. In 'De kartuizer van Parma' van Stendhal wordt dat prachtig geïllustreerd met een soldaat die meevecht in een veldslag: galopperende paarden, kanonnengebulder & vooral heel erg veel stof. EEN grote chaos - & wij zijn dat later de Slag bij Waterloo gaan noemen. Onder die term menen we te weten wat er gebeurd is. Maar de roman laat zien dat alle werkelijkheid daarin in feite is verdampt ...