for your love {dear esther}

Het
blijft 'n
zeer wonderbaarlijke geschiedenis
van al die levende plantaardige, dierlijke en menselijke wezens
die je in mydi kunt tegenkomen zo nu en dan hier en daar bij tijd en wijle:
vol ups & downs, goed & slecht, dik & dun, lang & kort, dom & slim,
achterdochtig & goedgelovig in haast bijna 'wat dan ook',
leuker & minder leuk!

Smaken verschillen in 't oneindige ...

Hoe dan ook,
rabban Yochanan ben Zakkai
concentreerde zijn werkzaamheden op tenminste drie gebieden:
zoals de christelijke geschiedschrijving terecht naar voren heeft gebracht,
begon hij in YAVNEH met de discussie
over de samenstelling
van de canon.

In weerwil van de beweringen
van de christelijke geschiedschrijving
gebeurde dit vermoedelijk niet in eerste instantie
als afgrenzeing tegenover het christendom, dat in deze tijd nog veel te onbetekenend was
om als werkelijke uitdaging voor het jodendom door te kunnen gaan,
maar wel vanwege de noodzaak na de Ramp
om de grondbeginselen van het jodendom
opnieuw te formuleren.

In de eerste plaats ontstond hier de canon van de bijbel.

Bepaalde bijbelse boeken,
zoals 't Hooglied, het boek Iov/Job, Prediker, Dani'el & Esther,
die in deze tijd nog ietwat omstreden waren, werden aan het eind van deze tijd
definitief in de canon opgenomen. Andere boeken, zoals het boek Sirach
of het boek der Jubileeen, door en door farizeeze boeken,
maar zonder eerbiedwaardig beroep op een ver
terugliggende tijd, werden afgestoten.

De tweede activiteit
van het leerhuis van Yavneh
was de samenstelling van de belangrijkste joodse gebeden,
opnieuw niet zonder meer als bolwerk tegen het vroege christendom,
maar als afgrenzing tegenover alle mogelijke in farizeese ogen ketterse joodse stromingen,
die de ondergang van de tempel niet verhinderd hadden,
waaronder waarschijnlijk ook
't zogenaamde
christendom.

In de twaalfde bede
van het joodse "Achttiengebed",
die juist in deze tijd eraan toegevoegd werd,
treft men een veroordeling aan van joodse ketters
en van de vreemde heerschappij
van de Romeinen.

Tegenover alle 'ketters'
moest men nu de rijen sluiten
om zo het jodendom na de grote ramp nog 'n nieuwe kans op overleving te geven:
'n traditie die ontstond gedurende meer dan duizend jaar in diverse landen
rondom de Middellandse Zee & 't Midden Oosten
laat je niet zomaar
verloren gaan?

't Derde veld van activiteiten
in Yavneh had betrekking op de eerste schifting
van het volledige materiaal van de joodse religieuze wet.
In Yavneh begon het grote verzamelwerk voor de Misjnah,
het eerste deel van de talmoed, die ruim een eeuw later in Galilea afgesloten werd.
Hier hield nu het nieuw gefundeerde jodendom
zich grondig bezig met deze nieuwe ordening
van het godsdienstige leven
in een tijdperk dat 't
voortaan
ZONDER
centrale Tempel
moest doen.

Die dienst in de Tempel
werd vervangen door de gebeden
of door 't zich bezighouden met de wetten van de tempeldienst.
Dit ontbreken van de tempel liet weliswaar 'n groot gat achter in de emotionele godsdienstige ervaring, maar voor haar zelfverwerkelijking zou 't jodendom voortaan
die tempeldienst niet meer nodig hebben:
je kon nu 'jood' zijn
waar ook op aarde.

Ook
de verschillende soorten van christendom
meenden zich definitief los te kunnen maken
van hun joodse
'roots'
...

Het
is dus
eigenlijk net als
met alle andere kennis
van {r}evoluties, historische
gebeurtenissen, elkaar opvolgende culturen,
talen, rituelen & vormen van wetenschap:
wat je niet weet kun je ook niet
missen, maar wie haast bijna
nergens iets vanaf weet
mist toch wel
heel erg
veel
...