dikke tam: zorrug datje durbij komt {balen stront}

"G d dienen",
'desnoods met geweld'?

Heiligt 't doel
de middelen of heiligen middelen
het doel?

Traditionele tegenstellingen
bij de vleet die uit allerlei antropologische tweesprongen volgden:
we kunnen niet overal tegelijk op ingaan,
maar moeten ons beperken
omdat je anders al helemaal het bos niet zou kunnen zien
door al die bomen, struiken, planten, rivieren en weilanden,
moerassen, dijken
& beekjes?!

Laten we dus proberen
om onze aandacht te richten op 't fenomeen,
dat het leven van christenen zich niet alleen maar voordoet als een bezig zijn
met het breidelen en tegengaan van geweld, maar ook als 'n
leven dat zelfbewust gewelddadig is in beide opzichten:
't lijkt leven op godsdienstig leven
in 't algemeen.

Godsdienst
& filosofie beteugelen het geweld,
maar er is ook geweld in naam van godsdienst & ideologie!
Westerse mensen denken te gemakkelijk dat religieus geweld vooral [of zelfs alleen]
in de islam zou zijn te zoeken? Maar zo is het niet: er bestaat natuurlijk ook
'christelijk' religieus geweld en de restricties in de
islamitische leer omtrent de kleine jihad
lijken veel op die van de christelijke leer
van de zogeheten 'rechtvaardige'
oorlog.

Ook het Westen,
een schijnbaar tegenwoordig seculiere gestalte,
verdedigt een 'religie'. Ik ben eigenlijk tegen 't gebruik
van deze term religie voor
ALLE
motieven van mensen,
maar in de confrontatie met de islam
stelt het Westen zich nadrukkelijk als erfgenaam van het christendom op
en in de ogen van de islam is
"Het Westen" zelfs 'christelijk'?!

Ter versterking
van deze aanvankelijke observaties
vermeld ik nu 'n aantal godsdienstwetenschappelijk verklaringen
van ons eigen religieus geweld.

A.
Godsdienst heeft het vermogen
om ons tot 'absolute loyaliteit' te inspireren:
wie g d wil dienen boven alles,
die gaat desnoods over tot 't gebruik van geweld.
De bijbelse brievenschrijver & kernfiguur Sjapo
is het die zich als eerste opdringt in bijvoorbeeld Handelingen 8:3 & 9:1/2.
Sjaoel probeerde de gemeente van Yehosjoea te vernietigen
door mannen & vrouwen met geweld uit hun huizen te sleuren
& hen te laten opsluiten i/d gevangenis & hij bedreigde ondertussen
de leerlingen van Yesjoea nog steeds
met de dood:
hij ging naar de hogepriester
met 't verzoek hem aanbevelingsbrieven mee te geven
voor de synagogen in Damascus,
opdat hij de aanhangers van
De Weg
die hij daar zou aantreffen,
mannen zowel als vrouwen
gevangen kon nemen
en kon meevoeren
naar Yeroesjalayim.

Religie staat ook algemener
voor ultieme verankering [bv: 'voetbal is zijn god' of
'hij of zij gelooft in allerlei idols']:
in de moderne westerse cultuur ontbreekt 't aan waarden
om voor te leven & te sterven
& religie voorziet in de behoefte daaraan, daarom
klampen velen zich vast aan allerlei vormen van afgoderij,
sportverdwazing, drank, drugs
& modieus getut
om hun leegte maar 'met alle geweld'
met 'iets' te kunnen vullen
[wat dan ook]!?

Waar politieke leiders
erin slagen om via religie
[of iets dat erop lijkt zoals b.v. bij 'n Mussolini,
Stalin, Hitler, Franco, Salazar, Mao enzo] te communiceren met 'het volk',
wordt de loyaliteit dan ook vaak dieper verankerd
& haast verslavend
...

Waar religie meespeelt in 'n conflict
is 't resultaat meestal gewelddadiger dan waar dat motief
verder nog ontbreekt?!

B.
De taalwereld van de religie
is gewelddadig: of het nu om geleden of 't aangedane geweld gaat,
altijd is er de herinnering aan strijd, onrecht, geweld, haat & nijd,
onbegrip & botheid & altijd ook is er sprake van bloedsporen,
diepe wonden, moord & doodslag, gevangenschap,
bevrijding & verlossingen.
Zelfs in het z.g. nieuwe testament
dat toch bij uitstek geldt als boodschap van liefde en vergeving, geduld
en barmhartig mededogen & ontfermende hulpverlening aan alle zwakkeren
en hulpbehoevenden, staat ook de kruisiging van Yesjoe
in het 'eeuwige' centrale middelpunt
voor de meeste mensen?!

Religie geeft
ons met behulp van al die herinneringen,
symbolen, associaties & uitleggingen handvaten om gevaarlijke
hartstochten te kunnen temmen, beheersen, beteugelen en te 'harnassen',
maar soms ook maakt religie juist met behulp van diezelfde sporen
die hartstochten expres wakker & brandende
als een fel opgejaagd
vuur ~
'het heilige'
heeft ook altijd weer 'n donkere,
huiveringwekkende kant!

Geweld kan zo
authentiek religieus
gemotiveerd zijn.

C.
Religie wortelt [wellicht] in geweld?!
De filosofische theorie van sommigen stelt dan ook dat religie wortelt
in onze poging het hoofd te bieden aan het falen van wraak om geweld
binnen gemeenschappen op basis van bloedverwantschap te stoppen:
de rituelen van symbolisch geweld moeten dan ook het echte geweld
buiten de gemeenschap bannen?!

De moderne staat is oneindig veel effectiever,
maar nog steeds is religie
DE
belangrijkste leverancier
van legitimiteit aan de staat via ethiek
en ons 'rechtsgevoel', 'behoefte aan vergelding',
'bestraffing & genoegdoening'
op wat voor wijze dan ook.

D.
Religie benoemt de identiteit
van een gemeenschap: religie zorgt voor de gevoelsbinding, die 'n echte
gemeenschap nodig heeft om te kunnen overleven.
Sigmund Freud behandelde al het verband tussen de
gevoelsbinding/identiteit van 'n gemeenschap & geweld:
gevoelsbindingen bevorderen machtsoverdracht,
de verzwakking van die bindingen bevordert dan ook
dat mensen er meer toe neigen om het recht in hun
eigen hand te nemen met alle
gevolgen vandien?!

Als die
identiteit erodeert,
dan verschijnen er 'de ware
gelovigen', 'de fanatieke fundamentalisten',
'extremistische scherpslijpers', 'opportunistische overdrijvers' e.d.,
die haar op de ene of andere militante manier trachten te beschermen & gewelddadig te versterken.
Ook hier is er een hecht verband tussen godsdienst &
nationalisme [duces, caudillos,
fuehrers, dictators,
wilders]!