diep vanbinnen {naar buiten toe} & vice versa ...

Het
zelfde woord
pneuma
komt hier weder voor, en kan dierhalven,
of voor eenen eigentlijk-gezegden GEEST, of voor eene SCHIM
en VERSCHIJNSEL genomen worden.

Dat
een GEEST,
wiens wezen en werkzaamheid onlicchaamlijk is,
en in denken willen, oordelen, beseffen, en redenkavelen bestaat,
vleesch noch beenderen kan hebben, zal ieder toestemmen,
die het wezendlijk onderscheid begrijpt
tusschen ziel en licchaam.

Want
twee eigenschappen
in een licchaam te stellen, dat het UITGEBREID zy, en DENKE,
is de grond van alle "G dlochening" & "G dloosheid", en strijd tegen alle kenzaaden,
die "G d" de HEIDENEN zelve
heeft ingeschapen.

Dat een SPOOK,
zo als dat begrepen word, als een luchtig, dun, aldoordringend licchaam,
vleesch noch beenderen hebbe, volgt uit die stellinge zelve,
en 't geen wy zo even uit de JOODEN van eenen GEEST hoorden,
dien zy onlicchaamlijk stellen.

Maar wy
geven dit
den Wijsgeeren over;
en merken alleen aan,
dat onze Hervormers deeze nadruklijke woorden des Heilands, met recht hebben aangedrongen,
tegen 't wanbesef van een onlicchaamlijke licchaam-tegenwoordig,
of ongerijmde WEZEN-VERANDERING van 't misbrood,
in 't licchaam van JC.

Was de Heere daar IN, BY, OMTRENT, of LICCHAAMLIJK tegenwoordig,
men zoud hem moeten ZIEN en TASTEN: gelijk JC hier zich vertoont, en zegt,
ZIET, EN TAST MIJNE HANDEN, EN VOETEN EN ZIJDE!

Maat wat ZIET, wat TAST men in 't Avondmaal?

BROOD!

Wat zal men daar uit besluiten?

Dat 'er BROOD, of een onzichtbaar en ontastbaar licchaam zy?

EEN GEEST,
zegt JC HEEFT GEEN VLEESCH NOCH BEENDEREN,
GELYK GY ZIET,
DAT IK HEBBE!

Mijn raadplege dan onze zinnen,
om dat geschil te beslissen, en men gelove, dat het BROOD zy,
als men BROOD ziet>

Hadde Christos
zijne opstanding krachtiger
konnen betonen, hy zoude het ongetwijfeld gedaan hebben;
maar hoe overtuigende deeze blijken ook waren, nog GELOVEN ZY 'T NIET, en twijfelen,
of het waarlijk het licchaam van JC zy, of eenig verschijnsel;
zo diep waren de OVERLEGGINGEN en redenkavelingen,
in hunne zielen ingeworteld: zo krachtig wrocht 't
ingekankerd wanbesef.

'T is waar, dat zommigen dit van 't ongeloof des Apostels THOMAS verstaan,
en dat meermaals allen word toegeschreven, het geen eigen is aan eenen;
doch als men denkt, dat THOMAS hier niet tegenwoordig was, zal men ligtlijk zien,
dat het niet van hem, maar van de tegenwoordige Discipelen,
moet verstaan worden.

Zo nochtans, dat zy niet zijn overghaalt tot een volzeker besluit.

Gelijk de H.Euangelist niet duisterlijk te kennen geeft, als hy zegt,
dat zy het van BLIJDSCHAP nog niet geloofden.

Want die blijdschap sproot uit het geloof, en begrip, dat JC was opgestaan,
maar straalde zo sterk niet door, dat ze volkomen overtuigend waren.

Dies was 'er in hunne ziel een zelfstrijd van geloof en ongeloof, van schrik en vreugd, van angst en hoop:
en daar men anders zeer ligtelijk gelooft, het geen men wenscht, zo werkt de blijdschap,
die zy van dit voorval onfingen, duisternis, en ongeloof.
en belet de vereischte toestemming.