De aartshertogen Albertus & Isabella, aan wie onze
TOEGEVALLEN WAREN
NA DE DOOD VAN FILIPS II,
WILDEN VREDE MET HET NOORDEN
MAAR STELDEN TWEE ONVERVULBARE EISEN:
STOPZETTEN VAN DE VAART OP INDIË ÈN TOLEREREN VAN UITOEFENING
VAN DE ROOMS-KATHOLIEKE GODSDIENST; BIJ DE SLUITING VAN HET BESTAND MOESTEN ZE HUN EISEN LATEN VALLEN!
Waren waren de Staten zó gekant tegen die vrijheid van godsdienst voor katholieken? Waarschijnlijk omdat ze wel wisten dat mèt het toelaten van de rooms-katholieke eredienst weer veel geestelijken uit Zuid-Nederland het land zouden binnenkomen en zo een gevaar zouden kunnen gaan vormen voor de weerstand die er in het volk tegen de vijand bestand! Ook hier speelt die identificatie van de op-stand tegen Spanje met een godsdienstoorlog immers een rol? Dàt er, ook al was de openbare uitoefening van hun eredienst verboden, tòch nog veel katholieke geestelijken i/d noordelijke provincies waren blijkt o.a. uit het feit dat Arminius @ Leyden nog openlijk met enkele jezuïeten gediscussieerd heeft. De republiek streed intern om haar definitieve vorm: zou er een min of meer federatief verband gaan komen tussen de provincies, met Holland als leider? Òf zou er een grotere eenheidsstaat komen? We weten onderhand hóezeer verschillend Maurits & Oldenbarnevelt hier over dachten! Gezien de spanning tussen de Staten van Holland & de Staten-Generaal is het interessant om op te merken dat die REMONSTRANTIE van 1610 bij de Staten van Holland is ingediend: de remonstranten wilden dus kennelijk de zaak provinciaal regelen, in de lijn van Oldenbarnevelt!?
De jonge republiek was in feite nog steeds maar een teer plantje: ze had haar definitieve vorm nog niet gevonden en kon zich daarom tolerantie tegenover de vijand niet permitteren. Èlke innerlijke verdeeldheid bracht haar positie in gevaar: ook daarom was 't grootste deel v/h Vòlk & 'n kleiner deel der regeerders tégen die remonstrantse 'onruststokers'. Het is tragisch dat juist zij dir voor tolerantie pleitten, als óórzaak v/d verdeeldheid gebrandmerkt werden. Bij 't proces tegen Oldenbarnevelt heeft híj zich beroepen op de 'Maximen van de Staat'. Hij doelde op de van oudsher heersende gewoonte van gewetensvrijheid, die al in de Unie van Utrecht gewaarborgd was.
Maar de tijden waren gekeerd: tolerantie werd als verraad beschouwd, dat bewijst het proces tegen Oldenbarnevelt maar al te duidelijk
...
Asih, man, 80 jaar
Log in om een reactie te plaatsen.
vorige
volgende