Culturele & andersoortige myDi(r)evoluties her&der

Confucius leert ons veel rituelen. Katja Keuchenius stelt vijf vragen in de trouwe verdieping van rel & fil! Dit keer aan Karel van der Linde, filosoof & sinoloog aan de universiteit van A'dam & auteur van het boek 'Confucianisme'. Versterkte banden tussen Nederland en China, daar gaat 't om voor het Groningen Confucius Institute. Ik ben benieuwd! Wie was Confucius ook alweer?

"Confucius staat aan het begin van het Chinese denken. Ook hij leefde rond 500 voor Christos als lid van de lage, landloze adel. Daar kwamen veel intellectuelen vandaan. Ze konden niet meer boeren, maar hadden ook niet veel macht. Dus ontwikkelden zij zich intellectueel. In diezelfde tijd werd de staatsinrichting geprofessionaliseerd, waar ambtenaren voor nodig waren. Confucius leidde hen op."

Wat was zijn belangrijkste gedachten-goed? "Confucius richtte zich op de innerlijke, morele ontwikkeling. Anders dan wij nu, dacht hij dat bestuurlijke vaardigheden & kennis vanzelf wel volgden. Een hogergeplaatste moest vooral een goed mens zijn. Daarbij was de harmonie tussen innerlijk & uiterlijk uiterst belangrijk. Innerlijke ontwikkeling alleen, evenals conformistisch gedrag alleen, heeft weinig waarde, zo vond hij. Overigens heeft hijzelf zijn conclusies nooit opgeschreven. Wat wij van hem weten komt uit gesprekken tussen hem en zijn leerlingen. Die zijn na zijn dood verzameld." Waarin zijn Confucius' ideeën anders dan die van het christendom of de islam? "Ten eerste is het confucianisme, anders dan die religies, niet gericht op 'n hiernamaals, maar op het leven in de maatschappij. Ik zou het 'spiritueel humanisme' willen noemen. Het confucianisme kent bijvoorbeeld geen godsbegrip. Verder gaat het confucianisme sterk in tegen strenge wetgeving. De nadruk ligt er veel meer op zelfontwikkeling. Een fatsoenlijke samenleving bestaat niet zonder fatsoenlijk levende mensen."

Kunnen wij daar in onze samen-leving(en) nog iets van leren? "Ik denk het wel! Aan de steeds groter groep mensen die niet (meer) in (een) God geloven, biedt het con-fucianisme toch een mooi uitzichtje op een moreel verantwoorde maatschappij. Het confucianisme kan ons bovendien nu ook nog best wel iets leren over rituelen. Die zijn in onze samenleving, zoals bij een begrafenis, vaak alweer compleet uitgehold. Het confucianisme geeft geen recept voor hoe dat anders moet, maar zegt wel dat rituele uitingen moeten zijn van onze gevoelens. We zouden dus kunnen na-denken over nieuwe rituelen, en de oude loslaten." Helpt het Groningen Confucius Institute daaraan mee?

"Confucius is een goed startpunt, maar ik hoop dat in Nederland nog veel meer van de Chinese cultuur bekend gaat worden in de nabije toekomst. De gigantische Chinese geschiedenis van filosofie, literatuur & kunst is cultureel erfgoed, maar weten er nog steeds veel te weinig van. Veel collega's kennen de namen niet eens van grote Chinese filosofen. Andersom staan bij Chinese collega's wel complete werken van William James op de kamer. Geleidelijk aan wordt, ook door mij, wel steeds meer Chinees werk in het Nederlands vertaald."