Berend myDi Botje ging uit baren, varen & vliegen.

Natuurlijk heeft alles een begin en een einde. Je weet alleen niet altijd waar & wanneer die lagen, liggen & 'zullen zijn'. Alles is relatief, ook (& vooral) wat we zeggen & doen, voelen, denken & nalaten. Ik zie het joodse volk vooral als een symbool van & voor de mensheid.

Het blijft me verbazen hoe zo'n klein verband van stammen & groepen van slaven, nomaden & migranten van alles en nog wat oppikte in de omringende grote beschavingen binnen de vruchtbare halve maan tussen Eufraat & Tigris, Yardeen & Nijl! Al zo'n 4000 jaar oud & 'ze' bestaan nog steeds tussen twee miljard uiteenlopende soorten van christenen, meer dan een miljard moslims, ook zo'n miljard hindoes & boeddhisten, miljarden 'heidenen' & diverse soorten on- & bijgelovigen. Wat zijn daarbij vergeleken nu zo'n zestien miljoen Joden & on-geveer 16.000.000 Nederlanders op een grondgebied als het onze of een even groot land als Israël/Palestina? Net zoals Joden zijn ook de Nederlanders in de afgelopen duizenden jaren verhuisd naar vele tientallen andere landen rondom de aarde. Over Afrika, Asia, Amerika, Europa, Australia: bij tientallen, honderden, duizenden, miljoenen als individu of familie, vluchteling/banneling/handelaar/gelukzoekers ...!

Hoe kun je ons heden ooit begrijpen zonder enige weet te hebben van die voorgeschiedenis met het hoe, waarom, wanneer & waarheen?

Kenmerkend voor Nederland was vooral 't laagland doorsneden met groter & kleine rivieren vanuit de omringende hoger gelegen landen; typerend voor israël vooral de diaspora: de 'verstrooiing' naar & via omringende landen naar 'de rest van de wereld': 'mengvolkeren' dus.

Die verspreiding van de joden werd ook al in hun Thora aangekondigd in Dewariem/Deuteronomium (28:64) & ik kan me niet onttrekken aan de indruk dat niet alleen mijn eigen 'lot' door 'zo'n verleden' is beïnvloed, maar dat in feite ALLE volkeren op aarde naar lichaam en geest 'aan elkaar verwant zijn' geraakt in de loop van een paar miljoen jaar: 't begon ooit heel klein en heeft zich langzamerhand verder uitgebreid tot aan de 'einden der aarde', totdat we ooit 'met z'n allen' misschien wel zullen moeten verhuizen naar wat andere planeten?!

Ook in de Oudheid werden joden al herhaaldelijk en regelmatig verdreven, 'heen & weer' tussen Chaldea, Haran, Kana'an & Egypte, maar als begin v/d diaspora, 'eindigend in holocaust/shoah' gold doorgaans de verwoesting door de Romeinen v/d tweede Tempel in 't jaar 70 te Yeroesjalayiem: het eind van 'n zoveelste opstand tegen Grieks/Romeins heidens gezag ~ DAT patroon bleef zich keer op keer alsmaar weer herhalen door de eeuwen heen op praktisch alle plaatsen via religie, wetenschap, politiek, kunst & dergelijke nijvere 'bewegingen' ...