Baeda (rond 1340 jaar geleden/40 jaar na Mohammed)

MAAKTE GEBRUIK VAN IDEEËN EN FEITEN OM EEN DRINGEND PROBLEEM OP TE LOSSEN, IETS WAT DE KLASSIEKEN VRIJWEL NOOIT DEDEN IN HÙN GESCHRIFTEN: voor hèn betekende wetenschap het vastleggen v/d feiten zèlf?! Maar Beda had een praktisch resultaat nodig op basis van getallen, mèt (en ondanks) hùn heilige en mystieke betekenis!? Daarna moest hij zich bezighouden met de Ieren èn een formule vinden waar óók RÓME zich in kon vinden. Híj toonde áán dat máánjaren en zonnejaren met tussenpozen van 19 Romeinse jaren SÁMENVIELEN! Àndere schrijvers hadden díe cyclus al eerder uitgewerkt, maar híj was degenen die dìt idéé autoritéit gaf èn 't nu verspreidde: híj publicéérde het. Dáárvóór moest hij de bewégingen van de zon en de maan begríjpen! Hij begon in de bibliotheek met de geschreven bronnen; die ideeën bevatten over de manier waarop de maan ingrijpt ìn de wereld: bisschoppen die beweerden dat de oesters dìkker werden bíj wàssende maan, dat hóut dat ná vòlle maan gekapt werd nooit ròtte, dat er zich méér dáuw vormde als er zo ook meer maanlicht was e.d.; vervolgens observeerde Baeda zèlf de gestalten van de maan en hun èchte èffèct òp de wereld! Hij begon met wat de Ieren zèlf al begrepen, de relatie tussen de gestalten van de maan èn de kràcht èn de hóógte van de vloed, èn híj bràcht dìt onder Íeders aandacht! Óók verfíjnde hij het: hij begreep dat het feit dat de maan íedere dag ietwat láter òpkwàm te maken had met 't feit dat het tij óók iedere dag wat láter begon met te stijgen, een patroon dat hij nooit had kùnnen hèrkènnen zònder te wéten dat deze aarde rònd was? Hierop baseerde hij een theorie; de vloed wàs géén wáter dàt úit een noordelijke kòlk stroomde of dat op de ene of de andere manier 'door de maan geschápen werd': het was de maan die áán de ZÉÉ tròk ('alsof de oceaan tégen haar wìl voortgetrokken wordt'! Híj màt de getíjden àf aan de gestalten vàn de maan, èn mát héél precies, tot op de minuut nauwkeurig! En voor zijn geschied-kùndig wèrk beschikte hij bovendien over correspondenten ìn véél klóósters LÀNGS de kùst, van IONA in 't Wèsten tot 't ISLE of WIGHT in 't zúiden, & wèllìcht hééft hij de monniken òp díe plaatsen gevraagd òm óók observaties vóór hèm te dóen? Hóe híj hèt ook dééd, hij wìst dat 't tijdstip v/d getíjden van plááts tòt plááts verschìllen kòn ('LÉVEND òp verschìllende pláátsen LÀNGS de kùst v/d Britse Zee, weten wij dat als het tij op één plaats BEGÌNT te komen, 't op 'n andere plaats begint àf te gaan'! Híj ontdekte dàt zówèl de maan als 't tíj íedere dàg 'n beetje later òpkwàm, zevenenveertig en een halve minuut om precies te zijn!