Athene Rome Madrid Parijs Londen Berlijn Moskou en

en hun legioenen waren binnen korte en lange tijd de oorzaak en het gevolg van al die eeuwen vol bloedvergieten en ellende, waarin ook nieuwe dromen werden geboren: de wijze Hillel, hoofd van het Sanhedrin, onderwees een nieuwe manier om de oude wet van Mosjeh toe te passen op de realiteit van het dagelijks leven; hij stichtte een dynastie van geleerde leiders, die vier eeuwen zou bijven voortbestaan!

'n Jonge leraar ganaamd Yosjoea, zoon van Yoseef, werd door de Romeinen terechtgesteld wegens opstandige opruiing; maar er werden vele duizenden en nog eens meer keer op keer duizenden terechtgesteld in die eeuw & ook hij verliet dit leven haast bijna onopgemerkt?

'n Jood genaamd Sja'oel (Saulus), die zijn naam veranderde in Paulus, trok bijna door heel 't Middellandse~Zeegebied om overal aan een ieder 'n 'nieuw geloof' te prediken: hij schreef brieven naar afgelegen gemeenschappen & verveelde de achterdochtige Romeinen die in 70 met hun legioenen de Tempel & Yeroesjalayiem verwoestten na een paar jaar oorlog als gevolg van een zoveelste opstand aan de Grens!

Nu liep de eeuwenlange schemerperiode tussen die twee voorgaande joodse beschavingen ten einde & kwam 't rabbijnse jodendom tot z'n volle bloei: een voorval dat zich voordeed in de slotjaren van de voorgaande eeuw, lijkt in 't licht van de geschiedenis een duiste vooraf-schaduwing van het conflict tussen Rome & Yeroesjalayiem; in 't laatste jaar van Herodus' regering klommen enkele jonge Farizeeën om-hoog tegen de gevel van de Tempel waarop de adelaar van de Romeinse legioenen was aangebracht en haalden die neer. Vurige joden keerden zich tegen de legionairs van het Romeinse garnizoen en de korte zwaarden van de soldaten maakten ooksnel een eind aan dit oproer: Herodus, bezig 'n langzame dood te sterven & al half gek van de herinneringen aan alle familieleden die hij had laten ombrengen, gaf opdracht om de Farizeeën die de adelaar hadden ontwijd, terecht te stellen ~ zij werden levend verbrand. Herodus stierf & liet alleen z'n testament na: zijn koninkrijk moest worden verdeeld onder drie zonen. Één van die zonen, Archelaüs, erfde Judea, Idumea & Samaria maar bleek 'n hardvochtig en onbekwaam heerser. Augustus was toen keizer: 'n broos, voorzichtig man, geplaagd door chronische kwalen - dikkedarmontsteking, eczeem, bronchitis -, maar gesterkt door taaie vastberadenheid, creatieve energie en een vermogen met mensen om te gaan waardoor hij z'n vijanden had overwonnen en de eerste keizer van Rome had kunnen worden: hij luisterde naar de felle aan-klachten tegen Archelaüs die hem werden overgebracht door joden & Samaritanen. Hij vond dat landje té onbetekenend om er 'n keizer-lijke provincie van te maken die veel troepen vergde, ÈN té specifiek op 't gebied van religieuze praktijken & etnisch karakter om het bij Syrië te kunnen voegen.