"DE
valse
romantiek van het onbehagen"
'Heer maak mij kuis, maar
nu nog
niet??'
~*~
~*~
DE
theoloog
Matthias Smalbrugge
sprak voor "Op Goed Gerucht",
een beweging van predikanten,
over het thema onbehagen,
Freud, Augustinus, Hannah Arendt,
het boek 'Tijd van onbehagen'
van de filosoof Ad Verbrugge & over
ons onvermogen om het 'goede'
te realiseren.
-
'NATUURLIJK
wil je afvallen,
maar hoe lang houd je het vol tegenover
een schotel
chocola?'
-
HIERNA volgen
enkele {?} citaten van M.S.
uit Trouw's Letter & Geest
voorzover mijn interesse het kan volhouden
& ik niet teveel 'het trouwe woord' naar mijn eigen hand & geest
wil zetten of helemaal de draad kwijtraak
en mezelf vastkopieer
in het zuigende drijfzand van een vette woordenbrij
zonder begin en/of
einde ...
~*~
ONBEHAGEN,
dat is zoveel als
een lichte angst die zich van je meester maakt,
een rilling in een kil
landschap.
-
OF
met een beeld
ontleend aan de Griekse mythologie,
een verzameling drakentanden,
gezaaid in je eigen achtertuin
door het spook van
de vertwijfeling.
-
NIET MEER
het onbehagen van de 17e eeuwer
- beschreven door Simon Scha[a]m[ha]a[r]
in zijn boek Overvloed & onbehagen - die schroomde weelde en fortuin te opzichtig ten toon
te spreiden.
-
NEE,
dit keer gaat het om zaken als
het doorgeschoten individualisme,
een afbraak van traditionele structuren (huwelijk & geloof),
een ongeremde agressieve genotscultuur
en een toenemende behoefte
aan gelijkvormigheid.
-
KORTOM,
we worden langzaam wakker
in een kale tuin waar een oppervlakkige zielloze cultuur heerst,
zonder poezie, mysterie & heiligheid.
ALTHANS, dat is de stelling die A.V. poneert in zijn boek Tijd van Onbehagen en pagina na pagina stort hij daarom
een bittere klacht uit over deze verlopen
cultuur.
-
VAN
huwelijk
tot en met de Europese Unie,
er deugt niet veel meer.
Zijn boek is een onvervalste reprise
van Der Untergang des Abendlandes,
maar blijft ook in dezelfde valse romantiek hangen:
het ideaal voor de toekomst ligt in
het verleden.
~*~
AANKNOPEND
bij dat thema van onbehagen
schreef Op Goed Gerucht een pamflet met als stelling
dat we in deze schemertijd in elk geval de verworvenheden van de Verlichting moeten
veilig stellen.
-
WANT
hoewel die laatste nog net geen tweede Bijbel is,
zitten we zeker niet te wachten op
een terugkeer naar Augustinus en diens naargeestige
mens- en vrouwbeeld.
~*~
DE Verlichting dus
als een Maginotlinie.
Sans doute, maar dan is er nog wel meer
waar ik niet naar
terug wil!
-
IK zit
ook niet te wachten
op de terugkeer naar het vrouwbeeld
van een zekere Jezus die,
als een ['heidense'] moeder voor haar zieke kind komt pleiten,
'haar met een hond vergelijkt die kruimels mag zoeken
onder de tafel'?
-
EVENMIN
zit ik te wachten
op een mensbeeld van PAULUS
die slavernij 'volstrekt acceptabel acht'
(brief aan FILEMON {?}) 400 jaar NA de eerste protesten daartegen
in het klassieke Athene [ruwweg de tijd van Socrates & Buddha?].
NEE, dan is de Heilige Schrift nog een slagje
erger dan Augustinus [Augias]
['s Stal]?!?
~*~
ANDERS GEZEGD,
on-behagen is zeer selectief.
De tuin of de traditie zijn wisselende landschappen waar ieder met een andere blik naar kijkt.
-
WAT voor de EEN
puur onkruid is (homo~huwelijk), is voor de Ander
een nieuwe varieteit van de prachtige
Hollandse tulp.
-
CONCLUSIE:
onbehagen is een glijdend
en verschuivend
fenomeen.
-
JE zou zelfs
de stelling kunnen wagen
dat de cultus van het onbehagen
romantiek van het kitscherige soort is,
wat pathetisch,
dramatiserend!
-
ZO ongeveer als
de onherbergzame landschappen op de theatrale schilderijen van Caspar David Friedrich.
-
DAAROM
verbaast het
dat Verbrugge voor vrijwel alles aandacht heeft,
maar de grootste schrijver over onbehagen niet eens noemt:
Freud met zijn Het Onbehagen in de cultuur
(Das Unbehagen in der Kultur {1929/30}).
-
FREUD beschrijft daar
dat cultuur geconstrueerd is
als een collectief ideaal-ik, een superego dat geplooid wordt over samenleving.
-
GEVOLG,
elke cultuur zal haaks staan op de driften die uit het Es
voortkomen.
-
MET NAME
agressie zal moeten ingetoomd!
WANT niet het vrije spel van agressie en seksualiteit veroorzaken onbehagen, maar juist hun
insnoering.
-
ONBEHAGEN
hoort bij de cultuur
en Verbrugge zet de zaken
op hun kop?
~*~
WELNU,
vanwege dat onbehagen suggereert Freud dan ook dat je zo'n ideaal-ik
met mate en voorzichtig
moet VORM-
geven.
-
JE KUNT
stukken ervan realiseren,
maar overvraag vooral
NIET.
-
LEG NIET
teveel idealen
OP.
-
DUS
liever
geen bijbels gebod als 'ja naaste liefhebben als jezelf', c.q. 'vijand liefhebben', want DAT is tien straten
TE VER?!
~*~
~*~
EVEN
PAUZE!
Maar BOEIEND
toch?