Als je voor 'n dubbeltje: werd je nooit kwartje!?!

Dat gevoel overheerste ook juist toen vaak heel sterk. AvdW: "'t Aangrijpendst dat ik in m'n bronnenonderzoek ben tegengekomen, is 'n verslag v/d journalist M.J. Brusse, 'n man met 'n heel mooie pen. Hij beschrijft 'n gesprek met 'n jonge vrouw in 'n sloppenwijk van Rotjeknor die hem vertelt hoe haar man op z'n doodsbed in dat armoedige vertrek lag te schreeuwen: 'Laat me niet doodgaan, want wie moet 'r dan zorgen voor m'n kindertjes!'. 't Tekent de totale desolaatheid, de wanhoop & de pure uitzichtloosheid. Als 'n kostwinner doodging, dan was dat voor vrouw & kinderen 'n regelrechte ramp!" Die ellende werd nog veel erger door de grote trek naar de steden die ook @ NL vanaf 1870 op gang kwam ......
't Was de tijd v/d industrialisatie & modernisering v/d maatschappij: "Steden werden 't brandpunt van die ontwikkeling & werkten als 'n magneet op de {plattelands}bevolking. Daar, i/d stad, DAAR moest je zijn, DAAR was werk (in overvloed)! In de stad kon je de moderne wereld met eigen ogen gaan zien. Maar de steden waren niet toegerust op zo'n grote toestroom: er was amper 'n sanitaire infrastructuur, riolering bestond er toen nog maar nauwelijks & zo werd 't nog 'n groter bende." Opvallend bij zoveel ellende was vooral ook de gelatenheid, de berusting van mensen die aan de verkeerde kant v/d streep stonden: "Als je 'r op de traditionele marxistische manier naar kijkt, dan zou je kunnen zeggen dat de boven-klasse de onderklasse eronder hield! Maar kijk je er gewoon naar, dan zie je dat die lagere klassen meestal accepteerden dat de wereld nu een-maal ZO in elkaar zat? Als je voor 'n dubbeltje was geboren, dan werd je nooit 'n kwartje, DAT gevoel overheerste alles heel erg sterk." ..........
Natuurlijk waren er ook toen wel mensen & instanties die zich 't lot v/d verpauperenden aantrokken: sociaal bewogen individuen & kerken bijvoor-beeld. Later, aan 't slot v/d eeuw, kwamen er dan ook meer socialisten, communisten & sociaal-democraten voor hen op. "En niet te vergeten de christelijke politici & sociaal-liberalen, zoals Sam van Houten, de man v/h Kinderwetje!" Ook de ontwikkeling v/d medische wetenschap droeg toen tot meer bewustwording bij: "Zogeheten hygiënisten wezen op de gevaren voor de volksgezondheid als er aan de mensonterende omstandigheden niets werd gedaan. De vuiligheid was niet langer alleen nog maar hinderlijk, maar ze werd ook schadelijk, OOK voor de gegoeden!" Tastbaar resultaat v/d bekommernis was de Woningwet van 1901 die minimumeisen aan woningen stelde. "Maar 't heeft nog bijna driekwart eeuw geduurd voordat die sloppen uiteindelijk echt waren opgeruimd!" DIE operator is pas in de jaren zestig & zeventig v/d vorige eeuw echt goed afgerond ...
Ik herinner me die naoorlogse jaren nog als de dag van gister met bordjes 'onbewoonbaar verklaarde woning' & de invloed v/d "jaren zestig" .....