alleen voor liefhebbers


MAAR
dat is toch psychologie?
So what? Nou en!
Zo werkt het geloof dus:
'door het geloof' is aangesproken wat 'van verbeelding' is ...
Dat is psychologie?
Dat kan zo zijn, maar daar is toch niets mis mee?
Psychologie is nou eenmaal een beschrijvende wetenschap,
en indien al verklarend,
dan het verklaren van menselijke reacties.
Zonder ons in het vak of in definities van het vak te begeven
kunnen we veilig zeggen dat psychologie de logos,
de vaste paden van de menselijke reacties,
uit de doeken wil doen.
Het kindeke was erin gewikkeld,
en wij ontdoen hem van zijn eeuwenoude luiers
om de shit op te ruimen!
Dat je de religies ook als psychologie kunt beschrijven,
wisten we al sedert Wilhelm Wundt zin Voelkerpsychologie schreef.
Het boek is ooit een standaardwerk geweest in de vorige eeuw voor studenten in de godsdienstwetenschappen.
Met argwaan bekeken door de kerken en hun 'alwetende' theologen,
maar dat was helemaal niet nodig.
Wundt verklaart niet God, hij maakt alleen maar duidelijk
dat de religies menselijke aangelegenheden zijn, en de religieuze voorstellingen
reacties van mensen op hun omgeving zijn,
reacties is termen van voorstellingen.
Hoe ze ontstaan en hoe ze werken, dat is het wat hij na wil gaan.
Niets op aan te merken,
de behoudende theologie deed altijd al hetzelfde,
behalve dan dat de voorstellingen [zoals ze bij Wundt heten]
als waarheden werden gezien,
en je dus moest nagaan wat er met een mens gebeurt
als hij/zij die waarheden aanneemt
en wat als hij/zij ze afwijst?
Ook daar kun je geen bezwaar tegen maken,
behalve dan dat waarheden niet werken,
tenzij mensen ze als voorstellingen erop nahouden.
Daar komen we later wel weer eens [alweer] op terug
als we er tijd voor hebben.
De psychologie kan ons haarfijn uitleggen
hoe het mogelijk is dat geloven invloed heeft op een mens?
WAT we geloven, daar heeft ze, althans als discipline, geen oordeel over,
of we 'het' terecht doen of niet al evenmin,
maar hoe het werkt,
dat kan ze ons wel
vertellen.
HOE kan "YESJ" troost bieden
in bittere eenzaamheid?
Nou, kijk maar hoe een teddybeer [of een papegaai?] een kind kan troosten;
de teddybeer is niet de moeder,
maar als het ware een verlengstukje van de moeder,
zo voelt het kind het aan.
Op die manier - zo lezen we bij de gosdienstpsycholoog Jongsma - kun je verduidelijken
waarom "Jezus" [of wat dan ook] troost kan betekenen voor mensen die het niet meer zien zitten?
De voorstellingen doen het hem.
Ze hoeft niet een waarheid over iets of iemand van vroeger in te sluiten,
ze spreekt mij aan in een situatie waarin ik daar gevoelig voor ben,
biedt mij een uitleg van mijzelf aan die ik herken,
en helpt mij daarmee verder.
Dat maakt het plaatje van de Goede Herder [alleen al dat plaatje sluit uit dat zo'n herder ook ooit echt heeft bestaan] met zijn schaapjes juist zo'n geliefd beeld:
je kunt jezelf erin terugvinden,
zoals jij jezelf graag ziet:
onder de hoede genomen door de Herder aller zielen,
die alle droefenis weet uit te bannen of te verandere
in haar tegendeel.
Het voorbeeld verduidelijkt meteen
waarom niet ALLE geloofsverbeelding aanspreekt,
en waarom ze dat niet op ALLE momenten doet:
we zitten niet altijd in nood,
gelukkig niet!
Niet minder duidelijk maakt het dat we die bijbelplaatjes [of wat dan ook]
doelbewust kunnen inzetten.
Ik bedoel: niet alleen maar wachten tot je ze tegenkomt, toevallig,
maar er een middel van maken om mensen die in psychische nood verkeren,
te hulp te komen.
* We zijn daarmee aangeland bij de therapeutische rol van religie.
Er is niets op tegen om ook de christelijke religie in dat vlak te trekken.
Integendeel, het lijkt mij een her- en verademing.
De religieuze voorstellingswereld, ook de christelijke,
geen eeuwige waarheden maar een tijdelijk hulpmiddel om het hoofd boven water te houden.
Het kan ook zonder, betekent dat, of met andere middelen.
Ik herinner mij een uitspraak van kardinaal Simonis,
die volgens Trouw [van 20/01/04] de nederlanders voorhield dat zonder godsdienst
[lees de christelijke, lees de rooms-katholieke variant] onze samenleving verwildert.
Gelukkig bleef hij bescheiden,
zelf zou hij allang van het rechte pad zijn afgeweken als hij niet het geloof had gehad
dat hem de rechte weg deed behouden.
Een compliment voor alle nederlanders die het rechte pad hebben bewaard
zonder het geloof van de rooms-katholieke kerk.
* Nog even een apart woord over Eugen Drewermann,
die bij de relativering niet blijft staan maar expliciet en met zoveel woorden de christelijke traditie,
met name de bijbel, wil inzetten als instrument voor psycho-analyse,
een gewichtig woord voor wat in de wandeling 'dieptepsychologie'
wordt genoemd.
Ik ga hier maar niet in op zijn methode [lees Bert van der Woude er maar over],
stel slechts vast dat iedere verbeelding zich ervoor leent, OOK de bijbelse!
Je moet er enige deskundigheid voor in huis hebben om haar op die manier vruchtbaar te maken,
maar ook als die zou ontbreken, BLIJFT er een geweldig instrument over
om mensen met zichzelf,
met onze innerlijke strijd of onvrede
te confronteren,
en ons weer op weg te helpen
naar een ietwat harmonischer bestaan.
* Tenslotte [het is alweer bijna donker]:
als het de verbeelding is die aanspreekt,
verdwijnt [helaas, ja] het scherpe onderscheid tussen geloof en bijgeloof,
tussen de goedgekeurde verbeelding van de christelijke erfenis [e.d.] en de 'eigen teelt'
van enkeling of groep:
ALLE verbeeldding spreekt aan!
De christelijke kerk heeft dat onderscheid altijd streng gehandhaafd, en inderdaad:
de meeste voorstellingen van de christelijke erfenis kunnen niet ingeruild worden
tegen die van andere erfenissen,
evenmin tegen menige voorstelling van eigen makelij;
zin en onzin wisselen elkaar af.
Maar ze werken allemaal,
omdat ze 'van verbeelding' zijn.
Als het tegenzit
kan wat 'van verbeelding' is ook kwade geesten ontketenen
zoals iedereen elke dag op het journaal kan zien en in de krant kan lezen
[kijk maar naar 'de slechtste' en 'misschien wel de beste' krant van Nederland!]?
Maar daar zullen we het nog wel eens vaker over hebben
als het ons vergund is.
Welterusten, sleep well, dream sweet and
tell us all about 'it'
if you want to.
03 aug 2006 - bewerkt op 03 jun 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende