549EVv1623ExecutievanEngelseKooplieden@Ambon:Ispyw

De eerste februari 1623 legde Coen in Batavia zijn ambt voorlig neer; Pieter de Carpentier werd de nieuwe gouverneur-generaal: en de volgende dag greep op het eiland Ambon 'n gebeurtenis plaats met geruchtmakende gevolgen?! Tijdens 't avondgebed in 't Nederlandse fòrt Victoria betrapte 'n dienstdoend luitenant 'n Japans huursoldaat op 'n plaats waar hij niet mocht komen. Op Ambon woonden er ook binnen 't fort Engelse kooplieden, vlg. 'n afspraak uit 1619. Onmiddellijk rees de verdenking dat de Japanner 'n spion was voor de Eng-elsen & meerdere soldaten meldden dat die man aan hèn gevraagd had naar de sterkte der garnizoenen (ook op de naburige eilanden), èn naar de tijdstippen v/d àflossing v/d wàcht!. Aanvankelijk liet die gevangene nog niets los, maar de volgende dag kreeg hij 'n flinke beurt op de pijnbank! Nú vertelde hij dat de Engelsen 'n màchtsgreep van plan waren, en dat híj hùn verkènner was? De Engelsen had-den nu dus met behulp van 'n aantal Japanners blijkbaar 'n samenzwering gesmeed met het dóel àlle Hòllanders te vermoorden èn zó 't kasteel in bezit te nemen! De gouverneur van Ambon, Herman van Speult, was die Engelsen al lange tijd veel liever kwijt dan rijk! Het jaar daarvoor nig had hij gecorrespondeerd met Coen & de mogelijkheid geopperd dat de Engelsen de bevolking zouden willen ophitsen tegen de Nederlanders? Sindsdien had hij de Engelsen daarom dan ook zeer nauwlettend gevolgd! Hùn leider, Gabriel Towerson, was al meermaals op een feestelijk etentje zijn gàst geweest & nooit was hem nog iets verdachts opgevallen; en nú, plotsklaps, die bekentenis van een 'conspiratie'?!! De eerste gevangene wees de andere Japanners aan, die bij dit complot betrokken waren & die werden meteen gearresteerd! ÀLLEN bekenden {de meesten na 'n kort verblijf op de pijnbank!} dàt ze betrokken wáren bij 'n aanstaande Engelse over-rompeling?!!! Nú lieten gouverneur Van Speult en zijn Raad àlle Engelsen gevangen nemen èn íeder afzonderlijk opsluiten: de volgende dagen werden de verhoren afgenomen; àlle Engelsen bekenden de samenzwering ~ één zèlfs al zònder pijniging, de meesten na lichte, maar twee pas na zeer 'zware torture'!!!! Bij de aankomst van een Engels schip op de rede zou men de wacht van de Compagnie over-vallen, het Hollands kasteel bezetten, en iedereen die weerstand bood uiterst ràp néérslaan! Hun leider Towerson verklaarde dat hij het plan zonder steun v/d Engelsen in Batavia opgevat had! Òp 8 maart 1623 riep Van Speult de Raad opnieuw bijeen: men delibereerde òf men die beschuldigden mèt de processtukken naar Batavia zou opsturen, of deze zaak nu meteen ter plaatse zou gaan berechten .......