36163 shr '45 De Goed Gerepeteerde SS~Routine Was

DOELTREFFEND:
maximale angst inboezemen op het tijdstip van aankomst!
Iedereen die mogelijk overwogen had om in verzet te komen, zou zich van nu af aan koest houden?
Dit ritueel was al honderden keren uitgevoerd bij concentratiekampen/KZlager voor mannen, & nu werd 't
voor 't eerst toegepast op de oever van 't Schwedtmeer! Het zou nog erger worden voor degenen die later
kwamen, in 't holst van de nacht of i/d sneeuw, maar alle overlevenden van Ravensbrück zouden zich deze
traumatische ervaring bij aankomst herinneren; allen zouden zich hun eigen stilte herinneren. Deze eerste
groep staat misschien 2 uur lang zwijgend in de hitte. Als 't tellen begint, kijkt Maria Zeh uit Stuttgart op &
ziet dat 't koolzaad in bloei staat. Zij krijgt 'n klap in haar gezicht. 'DIE NASE NACH VORN!' schreeuwt 'n be-
waakster: NEUS NAAR VÓREN! De vrouwen worden geteld & nòg eens - nòg zo'n belangrijke les om te leren:
als iemand zich buiten het gelid begeeft, iemand in elkaar zakt of het tellen niet goed gaat, begint het tellen
wéér van VÓREN af áán! 'En voordat we afmarcheren, wordt er een papier met de aantallen overhandigd aan
de hoofdbewaakster,' herinnert Lisa Ullrich zich. Die hoofdbewaakster is Johanna Langefeld. Ze heeft al ietwat
verderop klaargestaan en controleert nu de aantallen: zij geeft de vrouwen het sein om verder te lopen; & de
forse gestalte van Max Koegel is er ook! Voorwaartszwoegend passeren de gevangenen halfafgebouwde villa's
aan hun linkerkant, maar ze zijn zich slechts vaag bewust van die omgeving. Ze komen op 'n grote open plaats,
waar èlke boom, ieder grassprietje zorgvuldig verwijderd zijn, zodat er alleen nogmaar zand ÈN moeras over-
gebleven zíjn? In deze woestenij staat 'n massieve grijze muur: de vrouwen komen door 'n poort & beseffen
nu dat ze het nieuwe kamp hebben betreden! 'ACHTUNG, ACHTUNG, rijen van vijf!' Ze staan op 'n vol-
komen desolaat vierkant terrein van zand, dat als paradeplaats afgebakend is. Ze ruiken
vers hout & nieuwe verf. Overal om hen heen staan strenge houten
BARAKKEN. Sommigen zien bedden met rode bloemen.
De zon bràndt. De poort gaat achter hen dicht.
[Voor Mòr was dat Kamp Vledder
in 1965-'66: 'ieder 't
zíjne'?! Ook nú
nog stééds
...]