31/333/32NLisnatuurlijktypischlappendekencollages!

Mor 'liep fietste liftte klom daalde groef kapte stookte bouwde las schreef & strompelde' door ontelbare landschappen tussen Vale Ouwe & Stille Zuidzee. Rivierdalen, strandwallen, duinenrijen, ijstijden, heuvels, moerassen, akkers, weiden, dorpen, steden, wegen, dijken & Natuur~ & cultuur-landschappen, hunebedden, grafheuvels, urnenvelden, technieken, vuurstenen, woeste gronden, recreatiegebieden, boerderijen, sloten, heggen, heide, bos, zandverstuiving, molens, kerktorens, zendmasten, gemalen, militaire oefenterreinen, industrie, beloningen & bewoningen, spaar- & steekpenningen, polders, Engen, Enken, Essen, Marken, Stuwwallen, keileem, rivier- & zeeklei ~~~

Razendsnel door tijden, plaatsen & veranderingen heengesjeesd: in gebieden waar marken minder hecht waren, kwamen veel meer v/d individueler ontginningen voor? In Overijssel & Gelderland stonden grootgrondbezitters, die in de marken al 'n vooraanstaander positie hadden, ook de verkoop aan individuele boeren toe. In noordbrabant & noordlimburg was de situatie weer anders: daar waren er geen marken ontstaan; alle inwoners hadden recht op 't gebruik van woeste gronden: individuele ontginningen werden niet belemmerd.

Ook de natuurlijke omstandigheden speelden hùn ròl bij 't ontstaan van individuele ontginningen. Waar 't landschap versneden was in kleine onderdelen, konden geen grote akkercomplexen ontstaan: voorbeelden daarvan vinden we in dekzandgebieden, waar de geringe reliëf-verschillen voor een groter afwisseling zorgden. Bij deze ontginningen had elke boer 'eenmansessen' (kampen) en stukjes weiland in de buurt van de boerderij. De akker lag op de droge gronden, 't weiland langs de beek. Ook hier dienden schapen voor de bemesting van akkers. 't Kampenlandschap komt vooral voor in Twenthe, de Gelderse Vallei & Brabant. In 'te zandgebied ontstonden vooral i/d 18de & de 19de eeuw zandverstuivingen. De plekken waar dagelijks grote kudden schapen, soms meer dan 1000, de heide werden opgedreven veranderden in kale vlakten.

't Losse zand kon door de wind worden opgenomen & bedekte de lagere delen v/h landschap. In Drenthe bereikten sommige zandverstuivingen oppervlakten van honderden hectaren. Door de verstuivingen nam de oppervlakte v/d woeste gronden àf & werden akkers & dorpen met overtuiging bedreigd! De strandwallen met daarop de oude duinen waren al ruim voor het begin van onze jaartelling bewoond. Net als in overig NL LIEP DE BEWONING TERUG ná de vàl v/h Romeinse rijk & 't duingebied raakte grotendeels weer bebost. Na de 8ste eeuw werden nieuwe nederzettingen langs de randen van de oude duinen gesticht. Beats go on ...