28211/51 Eerlijkheid/respectabel gedrag in wording

De kleine greep aan citaten laat zien dat 18de-eeuwers bij de nieuwe betekenis van fatsoenvormen niet meer alleen maar dacht aan de oppervlakkige etiquetteregels - die trouwens met het hof geassocieerd werden & in dàt opzicht tòch al géén wáár vertrouwen wekten: te Fràns immers, té glàd & te snèl -, maar eerder aan psychologische eigenschappen als 'eerlijk', 'betrouwbaar', 'netjes' & 'niet corrupt'..... 'n Ingezonden brief in 't weekblad De Philantrope of menschenvriend TÓÓNT hóe de oude & de nieuwe betekenis van fatsoen tot vervelende misverstanden konden leiden?! De brief spruit voort uit de verbeelding v/d redactie, maar de verwarring rond het begrip 'fatsoen' ìs ècht. We schrijven 1760. 'n Verontwaardigde Pieter Ongebooren (van Verzònnen) heeft van jongsafaan al geleerd 'MENSCHEN NAAR HUNNE INNERLYKE WAARDE, EN NIET NAAR HUNNE UITWENDIGE OMSTANDIGHEDEN TE SCHATTEN'! Hij beeldde zich dus ìn 'DAT MENSCHEN VAN GEEN FATZOEN ALLEEN ZÙLKEN WAREN, DIE DOOR HUNNE LAAGHEID VAN ZIEL EN SLEGT GEDRAG ZICH ALLE AGTING ONWAARDIG MAAKTEN; EN DAT IN 'T TEGENDEEL, ALLE EERLYKE LUIDEN, DIE ZICH DOOR HUNNE LEVENSWYZE NIET VERAGTELYK MAAKTEN, 'T ZY ZE VAN HUNNE INKOMSTEN LEEFDEN, OF DOOR EEN EERLYK BEROEP DE KOST WONNEN, DE NAAM FATZOENLYK VERDIENDEN. OP DEEZEN VOET BESCHOUWDE IK MY ZELVEN OOK ALS EEN FATZOENLYK MAN.' Anderen doen dat niet. Als Pieter verliefd wordt op 'n meisje & haar vader om haar hand vraagt, weigert deze omdat zo'n huwelijk met Pietet 'BENEDEN HET FATZOEN VAN ZYNE DOGTER WEEZEM ZOU'! De overgrootvader van het meisje is 'n burge-meester geweest en de vader gebruikt 'fatsoen' in de aloude betekenis van 'stand' of 'aanzien'! Òm dìt soort misverstanden te gaan kunnen voorkomen presenteert Pieter Ongebooren iets geniaals: zijn 'fatzoensrekening', 'n ingewikkelde rekenmethode om het fatsoen uit te rekenen van een persoon, waarbij variabelen als afkomst & geld méégewógen blijven worden! Die fatsoensrekenmethode laat ons op satirische wijze zien hóe twéé wérelden BÒTSEN in één Wóórdje: EEN OUDE, WAARIN VOORAL WAARDE GEHECHT WORDT AAN GEBOORTE, AFKOMST EN GELD, EN EEN MODERNE, VERLICHTE WERELD WAARIN RANG EN STAND ER NIET MEER TOE DOEN. MAAR EERLIJKHEID & RESPECTABEL GEDRAG DES TE MEER?! Nú hebben we tal van bijkomende factoren die meespelen in hun 'schijn & werkelijkheid': raciaal, genetisch, uiterlijk, lichamelijk, geestelijk, sociaal, opleiding, medische & criminele antecedenten & wat al níet......!?
31 mei 2017 - bewerkt op 03 jun 2017 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende