156 de weg van de non-dualiteit

kan worden gekenmerkt als mystieke filosofie, in die zin dat ze uitsluitend gebruikmaakt van een innerlijk dat zuiver wil zijn van alle psychische 'vervuiling' om zich zó beter bewust te kunnen worden van het bestaan van één enkele realiteit, het Éne; het bereikt de eenwording van het atman met het Brahman zonder devotie.

Deze filosofie geldt in India voor een kleine minderheid, ook al heeft ze tot in de 20e eeuw enkele uitzonderlijke figuren gekend, zoals Ramana Maharsji. Deze mensen hebben in het Westen brede bekendheid gekregen door spirituele zoekers die de monotheïstische g d vaak zijn ontvlucht & in deze filosofie de kwintessens van hun zoektocht vonden.

In India zelf is de radicaliteit van SJANKARA vanaf de 9e eeuw gematigd door grote mystici zoals Ramanoeja, die weliswaar werd opgeleid in de school van Sjankara, maar die als eerste een synthese uitwerkte van non-dualiteit van de VEDANTA & de bhakti. Hij postuleerde dat de leer van een Absoluut Brahman dat zo neu-traal is, dat het niet van ledigheid kan worden onderscheiden, voor hem geen aantrekkingskracht kon uitoefenen. Voor Ramanoeja be-rust bhakti op de mystieke liefde voor een Absoluut Brahman mèt attributen, die zich - zij het slechts gedeeltelijk - aan zijn gelovigen openbaart; die bhakti is voor Ramanoeja de heilswegen bij uitstek - een weg die eigenlijk die van de mystici uit de drie monotheïstische godsdiensten sterk benadert, in het bijzonder die uit het islamitisch soefisme & uit 't christendom. In werkelijkheid schromen veel aan-hangers van het non-dualisme niet om tijdens de meditatie hun toevlucht te zoeken tot mentale voorstellingen van de godheden, ook al beschouwen ze deze tegelijkertijd als illusies.

Maar voor de overweldigende meerderheid van de hindoes heeft de religie bovenal 'n erg kleurig, vrolijk aspect, met d'r vele feesten & bedevaarten die duizenden, soms miljoenen gelovigen trekken, die van tempel tot tempel gaan om dan eens de verschijningsplaats van 'n godheid te vieren, dan weer de plaats waar 'n grote wijze verlichting bereikte: 't 'naar je g d lopen' is één van de meest volmaakte aspecten van toewijding. En gezien de rijkdom van het 'godendom' is in het land van de '33 miljoen goden' altijd wel weer èrgens 'n feest of 'n bedevaart gaande.

Al is het dan alweer 45 jaar geleden dat we heen & weer liftten tussen hiero & daro, het lijkt voor mij vaak als de dag van gister, vandaag & morgen: zou 'alzheimer's' ook dat straks kunnen gaan beëindigen?